20.08.2015 Spor karşılaşmalarında mevzuata aykırı reklam yayınları

Bilindiği üzere 12 Ağustos 2015 tarihli ve 29443 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle, Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Reklam ve tele-alışveriş yayınlarının biçim ve sunuşu” başlıklı 10. Maddesinin 4. fıkrası yeniden düzenlenmiştir. DüzenlemeyleHaber bültenleri ile çocuklara yönelik programlarda ve spor karşılaşmalarının bölüm, duraksamalar ve devre araları dışında, bant reklamlar dâhil hiç bir türde reklam yayınlanamaz” hükmü getirilmiştir.

Yönetmelik değişikliğinin ardından medya hizmet sağlayıcılar tarafından yayınlanan bazı futbol karşılaşmalarında, topun oyunda olmadığı kısa süreli duraklamalarda (faul anları, oyuncu değişikliği anları, gol sevinci gibi) bant reklam yayınlandığı tespit edilmiş olup, bu durum Üst Kurulun 19 Ağustos 2015 tarihli toplantısında ele alınmıştır. Toplantıda, konunun medya hizmet sağlayıcılar tarafından daha iyi anlaşılabilmesi ve tereddütlerin ortadan kaldırılması amacıyla gerekli açıklamanın yapılması ve yeni düzenlemeye aykırı yayınlara müsamaha gösterilmemesi görüşü benimsenmiştir.

Bilindiği üzere yapılan yeni düzenleme ile spor karşılaşmalarında ticari iletişim uygulaması yapılamayacak kısımlar “…bölüm, duraksamalar ve devre araları dışında, …” şeklindeki kavramlarla ifade edilmiştir. Takdir edileceği üzere birçok spor türü ve karşılaşması bulunmaktadır. En çok bilinen spor karşılaşmalarını ise futbol, basketbol, voleybol, hentbol, boks/yakın dövüş, tenis şeklinde sıralamak mümkündür. Bu spor karşılaşmalarının tamamı, karşılaşmaya katılan sporculara taktik verilmesi, değerlendirme yapılması ve sporcuların dinlenmesi gibi amaçlarla belirli kurallara bağlı olarak aralara bölünmüş bulunmaktadır. Ancak bahsi geçen bu aralar çoğu kere spor karşılaşmasının kendi terminolojisi içinde farklı kavramlarla ifade edilmektedir. Bu kapsamda, ara, devre arası, bölüm, periyot, raunt, teknik mola şeklinde kavramların kullanıldığı görülmektedir. Bu kavramların ise Yönetmelikte yer alan “bölüm ve devre arasını” karşıladığı düşünülmektedir.

Zira sözlüklerde, spor karşılaşmasına sporcuların dinlenebilmesine imkân vermek amacıyla belirli kurallar dâhilinde ara verilmesi, devre arası olarak tanımlanmaktadır. Bölüm kavramı ise bütünü oluşturan parçaların her bir kısmı olarak tanımlanmaktadır. Bölüm de devre arası kavramına benzer biçimde kurallarla belirlenmiş araları ifade etmektedir.

Düzenlemede karşılaşmaya ara verilmesini ifade eden bir diğer kavram ise duraksama kavramıdır. Duraksama,  düzenlemede yer alan diğer kavramlarla uygunluk içinde karşılaşmaya bir kural dâhilinde ara verilmesini ifade eden daha geniş kapsamlı bir kavramdır. Duraksama, bölüm ve devre arasının dışında, basketbol ve tenis karşılaşmalarında olduğu gibi hakemin onayıyla oyuna bir süreliğine tam olarak ara verilmesi şeklinde değerlendirilmiştir. Spor karşılaşmasının bir parçası olarak ele alınabilecek olan kısa süreli durmalar ise bu kapsamda değerlendirilmemiştir. Örneğin futbol ve basketbol karşılaşmalarında topun saha dışına çıkması, faul atış/vuruşları için oyunun durması, oyuncu değişimi, kısa süreli sakatlanmaların tedavisi için geçen süre vb. karşılaşmanın akışı içindeki doğal durmalar olarak görülmektedir. Canlı yayınlarda topun aktif şekilde oyunda olmadığı durumlarda ekranlara yansıtılan tekrarların da oyunun bir parçası olarak düşünülmesi gerektiği değerlendirilmiştir. 

Hizmet sağlayıcı kuruluşlarca “duraksama” kavramının özellikle futbol karşılaşmalarında oyunun en temel enstrümanı olan futbol topunun durduğu zaman dilimleri şeklinde anlaşıldığı, bununla birlikte oyunu durdurabilecek türden her durumun duraksama olarak kabul edildiği görülmüştür. Hizmet sağlayıcıların, ticari iletişim uygulamasında bulunup bulunmama çerçevesinde tereddüde düşmeleri halinde, karşılaşmada yer alan duraksamanın amacını ve kapsamını değerlendirmelerinin daha uygun olacağı düşünülmektedir. Bir spor karşılaşması bölüm ve devre arası dışında durdurduğunda, oyuna tamamen ara verilerek, taktik değerlendirme yapılması, dinlenme vb. şeklinde amaçlar güdülüyorsa bu durum duraksama kavramı içerisinde değerlendirilmelidir. Eğer oyunun doğası gereği kısa süreli durma söz konusu ise bu durum oyuna ara verilmesi şeklinde değerlendirilmemelidir. Çünkü özellikle topla oynanan spor karşılaşmalarında topun hareket hâlinde olmaması, oyunun her yönüyle durduğu anlamına gelmemekte, oyuncular üzerlerine düşen görevleri yapma çabası ve etkinliği içinde olmaya devam etmektedir.

Özet olarak spor karşılaşmalarında hangi kavram kullanılmış olursa olsun, karşılaşmaya ara verilmesinin gerekçesi olan sporcuların taktik çalışması, oyunun değerlendirilmesi ve oyuncuların dinlenmesi hususu odak noktada tutulmalıdır. Bu hususları içermeyen herhangi bir ara ya da duraksamalarda yapılan ticari iletişim uygulaması, Yönetmelikte ortaya koyulan hukuki düzenlemenin ruhuna aykırıdır.

Bu bakımdan medya hizmet sağlayıcıların spor karşılaşmalarıyla ilgili ticari iletişim uygulamalarında yukarıda açıklanan hususlara özen göstermeleri önem taşımaktadır.

İlgililerin dikkatine sunulur.

 

BASIN BİLDİRİSİ

Tarih: 20 Ağustos 2015

Sayı: 17420072-621.02- E.11971              

 

                                                                   

 

Yayın Tarihi : 20 Ağustos 2015