Toplantı No : 2020/16
Toplantı Tarihi : 15.04.2020
Karar No : 16

Karar Konusu : 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlali nedeniyle Kanun’un 32’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, İdari Para Cezası (FOX – HUZUR RADYO TV A.Ş.)

İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 13.04.2020 tarih ve 527 sayılı yazısına konu FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 11.04.2020 tarihinde saat 08:30’da yayınladığı "İlker Karagöz ile Çalar Saat Hafta Sonu" isimli program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, Cumartesi ve Pazar sabahları saat 08:30’da yayınladığı, sunuculuğunu İlker Karagöz’ün yaptığı “İlker Karagöz ile Çalar Saat Hafta Sonu” adlı haber bülteni’nin 11.04.2020 tarihinde saat 08:30’da yayınlanan bültende, koronavirüs ile mücadele tedbirleri kapsamında İçişleri Bakanlığı tarafından alınan sokağa çıkma yasağı kararıyla ilgili olarak "Kuyruklarda Ekmek Kavgası. Gerginlik Tavan Yaptı, Kuyruklarda Bekleyenler Tekme Tokat Kavga Etti." KJ'li olarak yer verilen haberde, dış ses tarafından; “2 gün evde kalacak olmanın gerginliğiyle sokağa çıktı binlerce kişi. Uzayıp giden alışveriş kuyruklarında tansiyon da yükseldi zaman zaman. Tekmeler, yumruklar havada uçuştu. Ekmek almak için bekleyenler kavganın ortasında kaldı.”, “Burası Mardin. Ekmek kuyruğunda başlayan sözlü tartışma kısa sürede kavgaya dönüştü. Tekme tokat birbirine girenleri kalabalık ayıramayınca kavgaya polis müdahale etti.”, “İstanbul Bayrampaşa'da da benzer görüntüler vardı. Ekmek sırasının yanı başında yaşanan trafik kazası sonrası kavga çıktı. Tekme tokat kavgaya tutuşan sürücüler ekmek kuyruğunda bekleyenlerin arasına daldı.”, “Adana Seyhan'da ekmek kuyruğunda çıkan kavgada bıçak çekildi. 23 yaşındaki bir genç, aldığı bıçak darbesiyle yere yığıldı. Yaralı genç ambulansla hastaneye kaldırıldı” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.

Kitle iletişim araçlarının günümüzdeki önemi kamusal faaliyetteki etkin gücünden ileri gelmektedir. Yayıncılığın kamusal bir sorumluluk olduğu gerçeğinden yola çıkarak gazetecilik olanakları içerisinde üretilen haberlerin ve bilgilerin tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas alması beklenmektedir.

Yayıncının haber programlarıyla kamuoyunu bilgilendirme görevini icra ederken, kriz haberciliğinin hassas dengelerini akılda tutması beklenmektedir. 2014 yılında hazırlanan Yayın İlkeleri Rehberi'nde "Kriz zamanı yayınlarında izleyicilerde korku, panik, endişe yaratacak ifadeler kullanılmamalı gerilimi artıracak nitelikteki yorumlardan kaçınılmalıdır." ifadesine yer verildiği, yayıncı kuruluşların, salgın hastalık gibi kriz anlarında ülkede yaşananlara ilişkin haberlerin veriliş tarzı ve dilinde otokontrol yapmalarının gerekliliği vurgulanmaktadır.

Söz konusu yayında, Basın Meslek İlkeleri ve kamusal sorumluluk çerçevesinde bu görüntülere sebep olanlar hakkında eleştirel nitelikli haberler yapmak, bu konuda kamuoyunu bilgilendirmek muhakkak her medya mensubunun en doğal hakkıdır. Ancak hangi nedenden kaynaklandığının net bir şekilde tespitinin mümkün olmadığı kavga görüntülerinin, "KUYRUKLARDA EKMEK KAVGASI. Gerginlik Tavan Yaptı, Kuyruklarda Bekleyenler Tekme Tokat Kavga Etti." şeklindeki bir KJ ile verilerek kavgaların sebebinin ekmek kuyruğundaki vatandaşlar olduğu şeklinde bir algı oluşturulmasının hakkaniyetli olmadığı, ayrıca İstanbul Bayrampaşa'da yaşanan hadisenin ekmek kuyruğundaki vatandaşlarla hiçbir ilgisinin olmadığı bilindiği halde bu haberin diğer şehirlerdeki olaylarla aynı haberin içerisinde verilmesinin tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkeleriyle bağdaşmadığı ve toplumda özgürce kanaat oluşmasına da engel olabileceği, her ne kadar olayın aslı dış ses tarafından kullanılan ifadelerde belirtiliyor olsa da İstanbul'da yaşanan kavga görüntülerinin ekrana yansıdığı sırada yukarıda ifade edilen KJ görüntüsüne yer verilmeye devam edildiği, haberin bu şekilde verilmesinin tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkeleriyle bağdaşmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan; “Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın ve doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz...” ilkesinin ihlali nedeniyle,

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. …” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Mart 2020 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 58.197.610,59 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde üç (%3) 1.745.928,00 Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “(…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP, İlhan TAŞCI ve Ali ÜRKÜT’ün karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.


Toplantıya Ait Şerhler

Toplantı No : 2020/16 Toplantı Tarihi : 15.04.2020 Karar No : 16

Üst Kurulun 15.04.2020 tarih ve 2020/16 sayılı toplantısında alınan 16 no.lu karara karşı oy yazısı.
Üst Kurul Üyesi
İlhan TAŞCI Şerhidir.