Toplantı No : 2020/07
Toplantı Tarihi : 12.02.2020
Karar No : 14

Karar Konusu : 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde ikinci kez tekraren ihlali nedeniyle Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Yayın Lisans İptali, (KARADENİZ TV- KARADENİZ RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI A.Ş.)

İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 10.02.2020 tarih ve 209 sayılı yazısına konu KARADENİZ TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 07.02.2020 tarihinde saat 07:46’da yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 07.02.2020 tarihinde saat 07:46’da yayınladığı "Epimedyumlu Playbig" isimli ürünün tanıtımının yapıldığı ticari iletişim yayınında; “(…) performans sorunu yaşayanlar, cinsel fonksiyon bozukluğu yaşayanlar, ... soğukluk, isteksizlik yaşayanlar, hamile kalmak isteyenler … bakın tekrar ediyorum çocuğu olmayanlar, her türlü tüp bebek tedavisine karşın hala çocuk sahibi olamayanlar lütfen bizi çok dikkatli dinleyin….Kesinkes çözüm sağlıyor. Şimdi bu kan akışını hızlandırıyor ya prostat sorunu olanlar da rahatlıyor bunu kullanınca, prostat mrostat kalmıyor. Zaten prostatı olan adamın cinsel hayatı olmaz, biz cinsel hayatı tedavi ederken prostatı da tedavi etmiş oluyoruz.…Bu ürünün nelere faydası var? Bir kere cinsellik, .. cinsellikten kurtardım hayatını, hayatın kurtuldu cinsellikte, yüzde yüz, kalıbımı basıyorum, ... Bak artı neler var. Kalp hastaları, damar hastaları, şeker hastaları, anlattım ya damarları açıyor, bütün vücuda kan gidiyor, vücutta hücre yenileniyor, vücut nefes almaya başlıyor solunum yapıyor. Bu dünyanın pis havasından kurtuluyor, kendi kendini yenilemeye başlıyor vücut. Psikolojin düzeliyor, sinir uçlarına kadar kan gidiyor... Diyabet hastası, kalp hastası, depresyon, yaşlanma, bunların hepsi, tansiyon hepsini düzenliyorÇocuğu olmayan erkekler için özellikle bu vitamin ve protein içerdiği için sperm sayısında da artış, işte kaliteli sperm bu çok önemlidir çocuk olmasında. Sperm kalitesini arttırıyor.”, "Sorunlarınız İçin Bizi Arayın 0212 981 15 ..", "Cinsel Sorunlara Kesin Çözüm Epimedyumlu Playbig", "Karı-Koca Arasında Soğukluğu Epimedyumlu Playbig", "Cinsel Konularda Mutsuzluk Yaşayan Ekran Başına", "… Problemine Kesin Çözüm Epimedyumlu Playbig", "Cinsel Problemler Nasıl Ortadan Kalkar! Ekran Başına!", "Çiftlerin En Büyük Yardımcısı Epimedyumlu Playbig", "Cinsel Sorunlara Geçici Değil Kalıcı Çözüm Epimedyumlu Playbig", "Cinsel İsteksizliğe Etkili ve Kalıcı Çözüm Epimedyumlu Playbig", "Cinsel Performansını Arttırmak İsteyenler Ekran Başına" "Tamamen Doğal ve %100 Bitkiseldir", "Epimedyumlu Playbig! Tedavi Edici Formüldür!", "Kargo KDV Dahil 99 TL” şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün cinsel performansı artırdığı, cinsel sorunlara ve kısırlığa çözüm olarak sunulduğu, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.

Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer yandan, 03 Temmuz 2015 tarih ve 29405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında “Ürünlerin internet dahil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz…” hükmü,

Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlerin de 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nin 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğuna dair bilgilendirme yapılamaz, bu tür özelliklere atıfta bulunulamaz." hükmü yer almaktadır.

Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; “insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten ileri süren veya ima eden tüm ifadelerin sağlık beyanı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritim bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışının yapıldığı, bunun yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı” belirtilmektedir.

Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün cinsel rahatsızlıklara çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım ve satışının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.

Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihale konu yayında, söz konusu ürünün cinsel performansı artırdığı, cinsel sorunlara ve kısırlığa çözüm olarak sunularak, sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Kuruluş hakkında, evvelce Üst Kurul’un 04,12,19.12.2019 tarih ve 2019/49,50,51 sayılı toplantısında alınan 28,29,37 ve 16 No’lu kararlarıyla kuruluşun 22,25,27.11.2019, 10.12.2019 tarihli yayınlarında 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası ile 5 kez program yayının durdurulmasına karar verildiği, anılan kararların kuruluşça 20.12.2019, 08.01.2020, 15.01.2020 tarihinde tebellüğ edildiği, Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; kuruluşun 07.02.2020 tarihinde saat 07:46’da yayınladığı "Epimedyumlu Playbig" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde ikinci kez tekraren ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, anılan kuruluşun YAYIN LİSANSININ İPTALİNE karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla;

KARADENİZ RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI A.Ş. unvanlı “KARADENİZ TV” logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, 07.02.2020 tarihinde saat 07:46’da yayınladığı ticari iletişim yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde ikinci kez tekraren ihlali nedeniyle, 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca YAYIN LİSANSININ İPTALİNE,

Yayın Lisansının iptaline rağmen yayınına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun’un “Adli Yaptırımlar” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Üst Kuruldan yayın lisansı almadan veya yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına ya da yayın lisansı iptal edilmesine rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır." hükmü uyarınca işlem yapılacağı hususunun, kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,

İlgili kuruluşun yayın lisansının iptal edildiği hususunun Kanun’un 29’uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem yapılmak üzere TÜRKSAT A.Ş.’ye bildirilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.