Toplantı No : 2017/28
Toplantı Tarihi : 12.07.2017
Karar No : 12

Karar Konusu : 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının ihlali nedeniyle Yayın Durdurma (VATAN TV – VATAN YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.)

İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 10.07.2017 tarih ve 735 sayılı yazısına konu VATAN TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 05.07.2017 tarihinde saat 10:48’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, 05.07.2017 tarihinde saat 10:48’de yayınlanan, "Çörek Otu Özlü Cilt Kremi" isimli ürünün ticari iletişim yayınında, sunucu tarafından, “Ama bu güne özel yapacağız. Bakın sadece bugüne özel, başka zaman da zaten duymayacaksınız, onu da söyleyelim. Sadece bugüne özel olacak. İşallah çörek otu kremini öyle güzel bir olayla size sunacağız ki; evet, çok şaşıracaksınız. Ağızınız açık kalacak diyebiliriz. 9 liradan, bakın 9 TL, evet 9 TL'den çörek otu cilt kreminiz sizlere, ayağınıza kadar, kapınıza kadar ulaştıracağız. Bunu neden yapıyoruz, bakın binlerce mesaj geliyor. Allah razı olsun, herkes o kadar memnun ki; yüzünde, vücudunda, kil, leke, akne, sivilce, sarı siyah lekeler, kahverengi lekeler vardır vücutta, canınızı sıkar, göz altı torbaları, göz altındaki morluklar, bu sivilceler vardır ve sivilceler, sivilcenin geride bıraktığı bir tahribat vardır cildinizde, bakın inanılmaz etkili, onun dışında genç yaşta oluşan yüzünüzdeki o kırışıklıklar var ya evet o kırışıklıklara, yara bere izleri, çizik izleri, kesik izleri, yara bere izleri çok derin olmamak kaydıyla, vücutta egzama, sedef, mantar lekeleri, ameliyat izleri, doğum lekeleri, bakın dikiş izlerinden tutun doğum çatlaklarına ve selülit varsa özellikle hanımefendilerde bakın selülit de varsa mutlaka kullanın. Allah razı olsun 20.000'den fazla izleyenimiz kullanmış. En ufak bir şikayet yok eve biz her zaman şunu söyledik. Ve biz her zaman şunu söyledik. Efendim alın kullanın, en ufak şikayetinizde bizi arayın, paranızı fazlasıyla size iade edelim. Ürünü falan da istemeyeceğiz, ürün de sizde kalsın....", “0216 740 02 44” "www.vatandangelsin.com" "Cilt lekeleri", "Yanık izleri", "Siyah noktalar", "Güneş yanıkları", "Kırışıklıkları olanlar", "Cildi kurumuş ve yıpranmış olanlar", "Kaşıntıya son", "Cilt problemlerine son", "Sivilcelere son", "Aknelere son", "Güneş lekelerine son", "Nasıra son", "Siğillere çözüm ister misiniz?", "Enfeksiyon oluşumuna son", "Cildinizin kolajen eksiğini giderir", "Sivilce ve akne ağrılarına son" şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle, ürünün bir çok cilt rahatsızlıklara iyi geldiği belirtilerek, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.

Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer yandan, 26 Ağustos 2011 tarih ve 28037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında "Beşerî tıbbi ürünlerin internet dâhil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz." hükmü,

Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlere ilişkin, 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3.fıkrasında ise "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz..." hükmü yer almaktadır.

Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; endikasyon belirtilen ürünler için Sağlık Bakanlığınca ruhsat düzenlenmesinin gerekmekte  olduğu,  Bakanlıktan  ruhsatlı/izinli  ürünlerin  de  "1262  sayılı  İspençiyari  ve  Tıbbi  Müstahzarlar Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan "Tabip reçetesi ile verilmesi meşrut olanlar ancak reçete mukabilinde ve diğerleri reçetesiz olarak, münhasıran eczanelerle ecza ticarethanelerinde kanunu mahsusuna tevfikan satılır." açık hükmü kapsamında münhasıran eczane ve ecza ticarethanelerinde satılmasının zorunlu  olduğu  ve  diğer  yandan  söz konusu  ürünlerin  6197  sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 43. maddesindeki "Zehirli veya kimyevi maddelerle tıbbi ecza ve müstahzarların müsaadesiz satılması yasaktır. Bunları müsaadesiz satan veya satmak üzere dükkânında bulunduranlar Türk Ceza Kanunu'nun 193 üncü maddesine göre cezalandırılır." hükmü gereğince televizyon, radyo aracılığı ile sağlık beyanı belirtilerek ürün satışı ve pazarlanmasının uygun olmadığı ifade edilmiştir.

Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık sorunlarına çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtımının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği ve toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.

Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihale konu yayında, söz konusu ürünün sağlık beyanı ile tanıtım ve satışının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde... herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına... yer verilemez..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Kuruluşa, Üst Kurul’un 04.05.2017 tarih ve 2017/18 sayılı toplantısında alınan 13 No’lu karar ile, 03.05.2017 tarihinde saat 02:50’de yayınladığı “Çınar Yaprağı Bitkisi ve Ardıç Yağı Kremi” isimli ürünün ticari iletişim yayınına ilişkin olarak; 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası ile 5 kez program durdurma müeyyidesinin uygulanmasına karar verildiği, karara ilişkin tebligatın KEP ortamı üzerinden yayıncı kuruluşun KEP hesabına 08.06.2017 tarihinde teslim edildiği, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 7/a maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır." hükmünden hareketle yayıncı kuruluşa tebligatın 13.06.2017 tarihinde yapılmış sayıldığı, tebligatın kuruluşça 13.06.2017 tarihinde tebellüğ edildiği belirlenmiştir.

Bu itibarla;

1) VATAN YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. unvanlı ve “VATAN TV” logolu kuruluşun 05.07.2017 tarihinde "Çörek Otu Özlü Cilt Kremi" isimli ürünün ticari iletişim yayınına yer vermek suretiyle, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının tekraren ihlali nedeniyle; 6112 sayılı Kanun’un 32’inci maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca yayının ON (10) GÜN SÜREYLE DURDURULMASINA,

6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususu ile yayın durdurma tarihinin kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,

2) Ayrıca, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasındaki; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne göre takdir ve ifası için ilgililer hakkında işlem yapılması talebiyle dosyanın Sağlık Bakanlığı'na gönderilmesine,

3) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza hükümleri” başlıklı 77 nci maddesinin on ikinci fıkrası hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen dosyanın Reklam Kurulu’na gönderilmesine,

4) İhlale konu yayında sipariş hattı numaralarının kullanılması nedeniyle, dosyanın; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.