İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 04.01.2018 tarih ve 11 sayılı yazısına konu FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 20.11.2017 tarihinde saat 21:17’de yayınladığı "Badem Şekeri 3" adlı sinema filmi yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 20.11.2017 tarihinde saat 21:17’de yayınlanan "Badem Şekeri 3" adlı sinema filminde saat 21:43'de; sağlık ocağının kapısını çalan film karakteri Hüseyin "buyrun hoşgeldiniz" diye kendisini karşılayan Kumru hemşireye şaşkın bir şekilde bakmış ve şaşkınlıktan konuşamamıştır. Tekrar kapıyı çalan Hüseyin bu kez Kumru hemşireyi tepeden tırnağa süzmüş ve korkarak oradan uzaklaşmıştır. Ardından doktor asistanı olarak kendini tanıtan film karakteri Sevda kapıyı çalar ve Kumru hemşire bu sefer sinirle kapıyı açar. Hüseyin'e dönen Sevda "Ha sen buna şaşırdın. Kumru hemşire bu. Buraya tayini çıkmış. Bundan sonra köyün hemşiresi." dedikten sonra bikaç adım öne gelir ve herkese duyurmak ister bir halde "hemşiresiii" der. Köy kahvesinde oturan erkekler "oooooooooo"..Sevda bu sefer uzatarak tekrar "hemşiresiiiiii" diye seslendiğinde traktör üzerindeki genç erkekler "ooooooooo"..Sevda bu sefer değişik mimikler yaparak ve yine uzatarak "hemşiresiiiiiii" deyince eşek sesleri ve görüntüsü ekranda yer almıştır. Saat 21:44'te geçen diyaloglarda;- "Hayırdır."- "Valla Hüseyin'le biz de şaşkınız. Bu sabah itibariyle köyümüzün bütün erkekleri hastalanmış."- "Eyvah salgın mı var acaba?"- "Kuş gribinden şüpheleniyorum ben. Çünkü Kumru hemşire geldikten sonra etkisini gösterdi." - "Arkadaşlar hepiniz sakin olun hepinizi muayene edicem. Al içeri.”, saat 21:48'deki sahnede -"Günaydın beyler." - "Günaydın doktor."- "Hayırdır Sevda hanım tüm kadro toplanmış yine." - "Valla geceden mi beklediler ben anlamadım ki. Sabah geldiğimde ana baba günüydü sağlık ocağının kapısı." - "Hadi bunları anlıyorum da sen aklı başında adamsın Orhan. Sen de mi?"- "Ben kendim için gelmedim. (yanındaki arkadaşını işaret ederek) Buna refakatçi geldim ben. Hem zaten benim karım izin vermez ki."Bu arada Kumru hemşire sağlık ocağına gelir ve neşeyle günaydın der. Sıradaki bütün erkekler Kumru hemşireyi daha iyi görebilmek için eğilir ve günaydın derler.- "Günaydın Kumru hemşire bugün ne kadar da şıksınız." - "Hazır herkes burdayken şu kan bağışı işlemini başlatalım Sevda hanım. Kızılay'ın kan bağışı kampanyası var. Hazır buraya kadar gelmişsiniz birer torba kan verirsiniz artık." - "Merak etmeyin benim elim çok hafiftir. Hiç canınız yanmayacak." dedikten sonra sırada bekleyen erkeklerin yüzü güler ve bir tanesi: "Siz o pamuk gibi elleriniizle alacaksanız başka tabi." - "evet evet evet" - "Şuraya bak ya bi hemşire gördüler olmayan akılları da gitti." şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Özellikle televizyonda bu tarz hemşire sunumlarına ve hemşire karakterine diğer karakterlerin -özellikle erkeklerin- tepkilerinin komedi unsuru olacak şekilde yer verilmesi zararlı gözükmektedir. Öyle ki, bu görüntülerin yaygınlaşması sonucu toplumda kadın hemşirelere ilişkin kalıp yargılar oluşmaktadır. Cinsiyetçi bir tutumla hazırlanan bu sunumların hemşirelik mesleğinin saygınlığını ihlal eder nitelikte olduğu, dramatik yapımlarda komedi unsuru ve hayali karakter de olsa meslek gruplarına yer verilirken dikkatli olunmalı, o meslek grubuna farklı imajlar yüklenmesine neden olacak tarzda sunumlardan kaçınılmalıdır.
İhlale konu filmde, köyün hemşiresi Kumru'yu gören köy erkeklerinin "ooooooooo" diye tepki vermelerinin, sağlık ocağı önünde hemşireye muayane olmak için ısrarla beklemelerinin, hemşirenin kıyafetlerine vurgu yapılması ve tepeden tırnağa yakın çekimle ekranda yer almasının, "bir hemşire gördüler olmayan akılları da gitti." şeklindeki ifadelerin hemşirelik mesleğinin saygınlığını ihlal eder nitelikte olduğu, söz konusu filmin hemşirelik mesleğini karalayıcı ve hemşirelik mesleğinin onurunu kırıcı nitelikte sahneler içerdiği kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, "İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. …” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Ekim 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 47.840.537,10 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki oranı (%2) 956.811,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Başkan Vekili Esat ÇIPLAK ile Üst Kurul Üyesi İsmet DEMİRDÖĞEN ve İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğuyla karar verildi.
Toplantıya Ait Şerhler
Üst Kurulun 25.01.2018 gün 04 sayılı toplantıda aldığı 21 no.lu karara karşı oy yazısı.
İsmet Özdal DEMİRDÖĞEN Şerhidir.
Üst Kurulun 25.01.2018 gün 04 sayılı toplantıda aldığı 21 no.lu karara karşı oy yazısı.
Esat ÇIPLAK Şerhidir.
Üst Kurul’un 25.01.2018 tarih ve 04 sayılı toplantısında alınan 21 no.lu karara karşı oy yazısı.
İlhan TAŞCI Şerhidir.


