İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 18.04.2018 tarih ve 222 sayılı yazısına konu NEHİR logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 12.04.2018 tarihinde saat 15:05’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 12.04.2018 tarihinde saat 15:05’de yayınladığı “Maceracı'nın Köyü” adlı tele-alışveriş programı boyunca "limon & maydanoz, sarımsak soft jel" adlı ürünün tanıtım ve satışının yapıldığı tele-alışveriş yayınında, sunucu tarafından; "Efendim hoşgeldiniz, şeref verdiniz. Vallahi de billahi de bana yakışan bir köydü. Sonunda beni köyümün yağmurlarında yedirsinler kıvamında, yıkasınlar olmaz daha gencim, 43 yaşındayım, bir de böyle bir kür var Allah'ın izniyle, yani en güzel size, en hoş, en faydalı, en sağlıklı kürleri, en sağlıklı ürünleri, hazineleri sunan ben değil miyim? Eğer güveniyorsanız, eğer inanıyorsanız limon, sarımsak ve maydanoza, aşağıda, verin numarayı arkadaşlar, bu numarayı şimdi aramaya başlayın ve o ilk 1000 kişi arasına girin. Bu kadar. Bakalım Saraçoğlu hocamın, Allah'ın mucizesi dediği, hayal ettiği o kür nelere faydalıymış, kendi ağzından dinleyelim, sonra biz konuşmaya devam edeceğiz. Türkiye'nin dört bir tarafından konuklarımız var. Ben her evi, lilon, maydanoz ve sarımsak özüyle dolduracağım. Merak etme Saraçoğlu hocam, senden bayrağı devraldım, hadi bakalım izleyelim Saraçoğlu hocamı. ", “Hangi rahatsızlığınız olursa olsun, hiç bir rahatsızlığınız olmasa bile bakın net bir şekilde söylüyorum, vücudunuzu temizleme adına, mesela saç problemi yaşıyorsunuz değil mi, ya da saç tellerinde sıkıntı yaşıyorsunuz, kullanın, iddia ediyorum saç telleriniz kalınlaşacak. Cilt problemleriniz var, yani cidden böyle akneler, sivilceler var, cildinizde cansızlık var, yağlanma var, işte böyle pul pul dökülmeler var, aynen Saraçoğlu hocamın dediği gibi, iddia ediyorum 1 ay içinde hiç birşeyiniz kalmayacak. Özellikle bakın ya mantar, mantar, mantara iyi geliyor, varise iyi geliyor. selülite iyi geliyor. 1 ay içerisinde bunun etkisini göreceksiniz ...hep ağrılarla uğraşan insanlar var. Peki söz, limon, sarımsak ve maydanoz kürünün, yani bu özün ağrılara inanılmaz derecede iyi geldiğini biliyor musunuz? Krem sürmenize gerek yok, ağrı kesici kullanmanıza gerek yok. Bakın vücut ağrılarınız dayanılmaz haldeyse, migren rahatsızlığnız, migreni yüzde yüz yok etmez, ama migren ağrılarını ciddi manada azaltır. Bunu net bir şekilde söylüyorum. Ama sırt ağrıları, bel ağrıları bu kür için çocuk oyuncağı, alın kullanın düzenli bir şekilde, o ağrıların nasıl geçtiğini göreceksiniz ve bakın vücudunuzdaki o kas ağrıları vardır ya. Mesela ayağınızda, bacağınızda istemsiz ağrılar olur. Onun baş düşmanıdır limon, sarımsak ve maydanoz kürü.” şeklinde ifadelerle, ürünün kalp-damar, mantar, kas ağrıları gibi bir çok rahatsızlığa iyi geldiği vurgulanarak ve bunun yanında zayıflatıcı özelliğinin de bulunduğu iddia edilerek, sağlık beyanıyla tanıtım ve satışına yönelik yayın yapıldığı görülmüştür.

Bilindiği üzere, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; "...Müstahzar olmamakla beraber hastalıkları teşhis ve tedavi ettiği beyanı ile herhangi bir ürünün satışını, pazarlamasını veya reklamını yapanlar bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca bunların tanıtım veya satışlarının internet veya başkaca herhangi bir elektronik ortam üzerinden yapılması hâlinde 18 inci maddenin üçüncü fıkrası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer yandan, 26 Ağustos 2011 tarih ve 28037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Tanıtım Faaliyetleri Hakkındaki Yönetmeliğin Tanıtım Faaliyetlerinin Kapsamı ve Esaslarının anlatıldığı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında "Beşerî tıbbi ürünlerin internet dâhil halka açık yayın yapılan her türlü medya ve iletişim ortamında program, film, dizi film, haber ve benzeri yollarla doğrudan veya dolaylı olarak topluma tanıtımı yapılamaz." hükmü,

Gıda kapsamında değerlendirilerek izin verilen ürünlere ilişkin, 5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3.fıkrasında ise "...bir hastalığı önleme, tedavi etme veya iyileştirme özelliğine sahip olduğunu bildiren veya böyle özelliklere atıfta bulunan ifadeler yer alamaz..." hükmü yer almaktadır.

Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun 13.02.2013 tarih ve 18816847 sayılı yazısında; insan sağlığına doğrudan veya dolaylı olarak faydalı olduğunu yahut hastalıklara veya belirtilerine karşı etkili olduğunu, koruduğunu, tedavi ettiğini belirten, ileri süren veya ima eden tüm ifadeler sağlık beyânı olarak kabul edildiği, bununla birlikte, TV ve radyo kanallarının reklamlarında veya programlarında gıda takviyeleri ve bazı kozmetik ürünlerin "zeka seviyesinde artış, iştahsızlık, erken boşalma, iktidarsızlık, sperm sayılarını arttırma, cinsel sorunları giderme, tansiyon ve ritm bozuklukları, mide bağırsak problemleri, hepatit C, hepatit B, diyare, hemoroid, gastrit/reflü, kolesterol seviyesini azaltma, astım şikayetlerinin giderilmesi, kemik erimesi, trombosit düşüklüğü, kanser (tümör), karaciğer büyümesi, kansızlık, idrar yolları problemleri, migren, baş ağrısı, uçuk tedavisi, metabolizmayı hızlandırması, sindirimi kolaylaştırması, hazımsızlığa iyi gelmesi" gibi bir çok sağlık beyanıyla tanıtımı ve satışı yapıldığı, yanı sıra bazı kozmetik ürünlerinde "bel ve boyun fıtığı, kireçlenme, romatizma, diz ve kas ağrısı, sırt ağrısı, eklem ağrıları, saç çıkarma, kellik" gibi semptomlarda tedavi edici özelliği belirtilerek yani sağlık beyanında bulunularak tanıtım ve satışının yapıldığı belirtilmektedir.

Bahse konu ürünün tanıtım ve satışına yönelik ihlale konu yayında, "limon & maydanoz, sarımsak soft jel" isimli ürünün kalp-damar, mantar, kas ağrıları gibi bir çok rahatsızlığa iyi geldiği vurgulanarak ve bunun yanında zayıflatıcı özelliğinin de bulunduğu iddia edilerek, birçok rahatsızlığa çözüm olarak sunulduğu ve ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla tanıtım, satış ve pazarlamasının yapıldığı sabit olup, tedavide etkinliği ve emniyeti kanıtlanmamış olan ürünlerin sağlık beyanı ile tanıtılması ve bu tanıtımda yer alan ifadelerin, insanların hastanelere, tıp doktorlarına ve tıbbi tedavi yöntemlerine duydukları güvenin sarsılmasına neden olabileceği, toplum sağlığını olumsuz yönde etkileyebileceği kanaatine varılmıştır.

Yukarıda yer alan açıklamalar dikkate alındığında; ihale konu yayında, "limon & maydanoz, sarımsak soft jel" isimli ürünün sağlık beyanı ile tanıtım, satışı ve pazarlamasının yapılmasının, 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasına ve ilgili mevzuatına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan; "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ..." hükmünün ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Kuruluş hakkında evvelce Üst Kurul’un 29.03.2018 tarih ve 2018/13 sayılı toplantısında alınan 22 No’lu kararı ile, 17.03.2018 tarihli yayını nedeniyle 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının ihlali nedeniyle idari para cezası ile 5 kez program durdurma müeyyidesinin uygulandığı Üst Kurul Kayıtlarından anlaşılmış olmakla; anılan yayın ile 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; Kanun 32’inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca anılan yayın kuruluşu hakkında ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat ve kuruluşa ait müeyyide sicili göz önünde bulundurularak, 10 gün süre ile yayınının durdurulmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.

Bu itibarla;

TORU MEDYA TELEVİZYON RADYO VE REKLAMCILIK HİZ. TİC. A.Ş. unvanlı ve “NEHİR” logolu kuruluşun; 12.04.2018 tarihinde saat 15:05’da yayınladığı Maceracı'nın Köyü adlı tele-alışveriş yayınında "limon & maydanoz, sarımsak soft jel" isimli ürünün sağlık beyanıyla tanıtım, satışı ve pazarlamasına yönelik yayına yer vermek suretiyle, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasının bir yıl içinde tekraren ihlali nedeniyle; 6112 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin 5’inci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir." hükmü uyarınca, yayının ON (10) GÜN SÜREYLE DURDURULMASINA,

a) Geçici yayın durdurma kararının uygulanmasında; medya hizmet sağlayıcı kuruluşun, Üst Kurul Kararının tebliğini müteakip saat 00:00’dan başlayarak logosunun yer aldığı ekranda; “Yayınımız, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından 12.04.2018 tarihinde saat 15:05’da yayınlanan Maceracı'nın Köyü adlı tele-alışveriş yayınında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirlenen ‘Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde ... takviye edici gıdalar ve benzeri destekleyici ürünler de dâhil olmak üzere herhangi bir ürünün ilgili mevzuatına aykırı olarak sağlık beyanıyla satışına, pazarlanmasına ve/veya reklamına ... yer verilemez ...’ ilkesinin tekraren ihlali gerekçesiyle 10 gün süre ile durdurulmuştur.” metnine yayın durdurma süresince okunur şekilde yer vermesine,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin …. ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir.… Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükümleri uyarınca yayın lisans iptaline karar verileceği,

c) Ayrıca yayınlarına devam etmesi halinde, 6112 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “… yayınları Üst Kurul tarafından geçici olarak durdurulmasına … rağmen yayın yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yönetim kurulu üyeleri ve genel müdürü, bir yıldan iki yıla kadar hapis ve bin günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Tüzel kişiler hakkında ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesindeki güvenlik tedbirleri uygulanır. İzinsiz olarak faaliyetine devam eden yayın cihaz ve tesisleri Üst Kurulca mühürlenerek kapatılır.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği, hususlarının kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.