İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 17.12.2018 tarih ve 1032 sayılı yazısına konu FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 10.12.2018 tarihinde saat 19:00’da yayınlanan “Ana Haber Bülteni” yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 10.12.2018 tarihinde saat 19:00’da yayınlanan “Ana Haber Bülteni” yayınında, haber sunucusu tarafından; "Türkiye’nin gündeminde bir de Fransa’daki olaylar var. Kısacık özetleyeyim ben şimdi Fransa’daki olayları. Yürürlüğe girmesi istenen bir akaryakıt zammıyla birlikte, Macron başkanlığındaki Fransız iktidarı o akaryakıt zammını uygulamak istedi daha sonra Kasım'ın ortasıyla birlikte Fransa’da sarı yelekliler diye –ki her arabanın arkasında bulunurmuş Fransa’da isim de oradan geliyor ve bunlar eylem yapmaya başladılar protestolar vardı. Protestolara zaman zaman şiddet de girdi, talan ve çapulculuk da girdi o görüntülere bakacak olursanız. En son verdiğimiz görüntülerde bir esir gibi kimi gençleri lise öğrencilerini polis uygulamalar yapıyordu elleri arkada. Bunun yanında barışçıl gösteriler de çok fazlaydı. Yine hafta sonu olaylar vardı. Bu hafta sonundaki olaylar ister istemez Erdoğan’ın da gündemindeydi. Oradaki olaylara değindi ve işte dedi insan hakları nasıl, bizde olunca böyle oluyor, Fransa’da olunca kimse konuşmuyor dedi. Fransa polisinin müdahalesini de çok sert bir şekilde eleştirdi. Diğer taraftan Sezgin Tanrıkulu ve İbrahim Kabaoğlu bunlar da CHP‘nin önemli isimleri. Fransız polisi uygulamaları üzerinden Türk polisinin uygulamalarını değerlendirdiler. Aklımızla alay etme dediler.",…"Geçtiğimiz günlerde sayın Kalın da insanlar haklarını almak için böyle yapmalılar, seslerini duyurmak için bu şekilde yapmalılar diye sözleri vardı. Bunun mümkün olmayacağını biliyorsunuz arkadaşlar. Türkiye’de protesto yani barışçıl protestoların dahi mümkün olamayacağını, barışçıl bir protesto yapmak için sokağa çıkanların karşısına polis memurlarının amirlerinden aldığı emirleri uygulamak zorunda olduğunu biliyorsunuz. Ve evet Sayın Cumhurbaşkanı böyle söylüyor, icraatın başında olduğu için söylüyor. Aslında gerçeği bilenler de var. Ben gerçeği görenlerdenim. Kendisi de bence gerçeği söylüyor. Samimi mi o sözünde. Bence değil. Ben samimi miyim sözümde? Ben samimi olduğumu düşünüyorum. Hadi bakalım barışçıl bir eylem için protesto edelim, zamları protesto edelim. Doğalgaz zammını hadi bakalım. Yapalım. Yapabilecek miyiz? Kaç kişi çıkacak sokağa korkudan, endişeden? Dayak yerim vs., hakkımı arayacağım ama ne yaparım, başım derde girer mi girmez mi? Kaç kişi çıkar Allah aşkına söyler misiniz? İşte bu şekilde toplumsal muhalefeti, bireysel ve toplumsal muhalefeti baskı altına almaya, yıldırmaya çalışıyorlar. En doğal hak, ama maalesef uygulanamıyorsun. Ha Fransa olmuş, ha Türkiye olmuş çok da fark etmiyor açıkçası." şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.
İhlale konu ana haber bülteninde; Fransa'da yaşanan protestolara yönelik olarak haber sunucusunun; "Hadi bakalım barışçıl bir eylem için protesto edelim, zamları protesto edelim. Doğalgaz zammını hadi bakalım. Yapalım. Yapabilecek miyiz?" şeklinde sözleriyle vatandaşları eylem yapmaya davet ettiği, dolayısıyla, kin ve nefret temelinde kışkırtıcı, ayrıştırıcı ve hedef gösteren, toplumu kin ve düşmanlığa tahrik eder nitelikte olduğu, bununla birlikte "Türkiye’de protesto yani barışçıl protestoların dahi mümkün olamayacağını, barışçıl bir protesto yapmak için sokağa çıkanların karşısına polis memurlarının amirlerinden aldığı emirleri uygulamak zorunda olduğunu biliyorsunuz." ifadeleriyle, haber sunucusu tarafından, toplumsal gösterilerde kaçınılmaz olarak görevinin başında bulunması gereken polis teşkilatının karar alma konumunda bulunan yetkililerini izleyiciler nezdinde, belli bir yere konumlandırıldığı, yurt dışında meydana gelen protesto ve gösterilerin, ülkemizdeki zamları protesto etmek amacıyla emsal teşkil etmesini vurgulamak için sarf edilen ifadelerin ise de kamusal sorumluluk anlayışı ve tarafsızlık ilkesi ile bağdaşmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (ı) bentlerinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
- 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlaline Üst Kurul Üyesi İlhan TAŞCI’nın karşı oyu ve oy çokluğu ile,
- 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ihlaline, Üst Kurul Üyesi Arif FIRTINA ve İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu
İle karar verilmiştir.
Bu itibarla;
1) 6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan; "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır;…" ilkesinin ihlali nedeniyle,
a) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “(…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2) 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan; "Irk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." ilkesinin ihlali nedeniyle;
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca, idari para cezası ve program yayını durdurma idari tedbirinin uygulanması gerektiği,
Bu itibarla; aynı yayınla, birden fazla yayın ilkesi ihlali olduğundan ve her iki ihlalin de idari para cezası yaptırımını gerektirdiğinden, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü gereğince, bahse konu ihlallerden en ağır (tek) cezanın verilmesi öngörüldüğünden,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Kasım 2018 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 35.877.899,19 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde üç (%3) 1.076.337,00 Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) İdarî tedbir olarak, ihlale konu PROGRAM YAYINININ TAKDİREN 3 (ÜÇ) KEZ DURDURULMASINA, bu idari tedbirin uygulanma zamanın kuruluşa yapılacak tebligatta bildirilmesine,
c) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan; “… Yükümlülük veya yasağa aykırılık dolayısıyla idarî tedbir olarak programın yayınının durdurulması kararının verilmesi halinde, yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren fiilin işlenmesinden dolayı sorumluluğu olan programın yapımcısı veya varsa sunucusu, yayının durdurulduğu süre zarfında, aynı veya farklı medya hizmet sağlayıcı kuruluşta hiçbir ad altında başka bir program yapamaz veya sunamaz.” hükmü uyarınca, işlem yapılması hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
d) İdari tedbir uygulanması sonucu yayını durdurulan programın yerine, Üst Kurulca gönderilen programların, programın başında; “Bu program, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun 26.12.2018 tarih ve 2018/52 sayılı toplantısında alınan 15 No’lu kararı uyarınca, kuruluşumuzun 10.12.2018 tarihinde saat 19:00’de yayınladığı "Ana Haber Bülteni" yayınında, 6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan, yayın hizmetleri ‘Irk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz.’ ilkesinin ihlali nedeniyle idari tedbir uygulanması sonucu yayını durdurulan program yerine yayınlanmaktadır.” metninin anlaşılır şekilde okunarak DVD/CD’de yer aldığı şekliyle ticari iletişim yayını içermeksizin yayınlanmasına, ayrıca anılan metnin program yayını süresince ekranın altında akar yazı ile verilmesine,
e) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir. … Programlarının yayını veya yayınları süreli durdurulan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yaptırım kararının tebliğine rağmen kararın gereklerine aykırı olarak yayınlarına devam etmesi halinde yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Karar verildi.
Toplantıya Ait Şerhler
Üst Kurulun 26.12.2018 gün 52 sayılı toplantıda aldığı 15 no.lu karara karşı oy yazısı.
Arif FIRTINA Şerhidir.
Üst Kurulun 26.12.2018 gün 52 sayılı toplantıda aldığı 15 no.lu karara karşı oy yazısı.
İlhan TAŞCI Şerhidir.


