İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 18.03.2020 tarih ve 374 sayılı yazısına konu FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 04,11.03.2020 tarihlerinde saat 20:00’da yayınlanan “Öğretmen” isimli dizi film yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta, 04,11.03.2020 tarihlerinde saat 20:00’da yayınlanan “Öğretmen” isimli dizi filmin 04.03.2020 tarihli bölümünde, dizi film karakteri Akif Erdem isimli bir öğretmenin, öğrencilerine arkadaşlığın önemini öğretmek amacıyla onları sınıfta rehin almasının konu edildiği, Akif Öğretmen sınav yapacağını söyleyerek öğrencilerin tümünün sınıfta toplanmasını sağlamış ve öğrencilere kendilerini rehin aldığını duyurduğu, bunun üzerine Ateş isimli öğrenci sınıftan çıkmak istemiş ancak kapının kilitli olduğunu görünce Akif Öğretmen'e önce sözlü daha sonra fiziksel saldırıda bulunulduğu, bu sırada cebinden "kelebek" diye tabir edilen kesici aleti çıkardığı, ancak öğretmenin bu aleti öğrencinin elinden aldığı, Ateş'in tekrar kendisine saldırması üzerine Akif Öğretmen, öğrencisini masaya sırt üstü yatırarak elindeki kesici aleti başının hemen yanına saplamış ve sınıftaki öğrencilerin büyük bir korku yaşadığı, Akif Öğretmen daha sonra kolundaki kumanda işlevli kol saati yardımıyla okulun farklı bölümlerine yerleştirmiş olduğu bombalardan birini patlattığı, öğrenciler panikle yere kapanmış, okuldaki diğer öğrenci ve öğretmenler ise korkuyla okul dışına kaçtıkları, patlama sonucu oluşan göçükle birlikte sınıfından okulun diğer kısımlarına geçilmesi veya bina dışına çıkılması olanaksız hale geldiği…daha sonra Akif Öğretmen gerçekleştirdiği rehine eyleminin nedenini açıklamak amacıyla eski bir 12/A sınıfı öğrencisi olup, birkaç ay önce intihar ederek hayatını sonlandıran Rüya Örnek isimli kızın ölümüne sınıftan birinin sebep olduğunu ifade ettiği ve eğer akşam 8'e kadar bu kişi ortaya çıkmazsa öğrencilerden birini öldüreceğini sınıfa ilan ettiği, bunun üzerine öğrencilerin olanlara başta inanmak istemediği, daha sonra ise büyük bir korku yaşadığı görülmektedir. - Ben yalnızca gerçeği istiyorum 12/A. Rüya Örnek'in ölümüne aranızdan kim sebep oldu? Evet, sorumuz bu. Eğer akşam 8'e kadar bana doğru cevabı verirseniz, hepiniz eve gidebilirsiniz. Ama hatırlatayım. Yalnızca bir cevap hakkınız var. Ve ben doğru cevap peşindeyim. Eğer yanlış cevabı verirseniz, aranızdan biri ölecek. diyaloglarda ise;- Ne? Nasıl ya? Gerçek değil, değil mi bu?- Hocam, şaka mı yapıyorsunuz?  - Sen gülen birini görüyor musun? Doğru cevap eve gidiş anahtarı. Yanlış cevap aranızdan birinin ölümü. Anlaştık mı?...Akşam saat 8 olduğunda emniyet güçleri binaya gizlice girmek için bir operasyon başlatmış ancak bu operasyon Akif Öğretmen tarafından anlaşılmıştır. Bunun üzerine Akif Öğretmen operasyonu yürüten emniyet amirini arayarak anlaşmayı bozduklarını, bunun sonuçlarına katlanacaklarını, kendine öğrenciler arasından bir kurban seçeceğini ve herkesin canlı yayında buna şahitlik edeceğini ifade etmektedir. Bu konuşma esnasında öğrenciler yine korku içinde birbirlerine bakmaktadırlar. Daha sonra Akif Öğretmen Tuğrul isimli öğrenciyi seçmiş, öğrenciyi boğazından yakalayıp zorla sınıfın ortasına çıkarmış ve diğer öğrencilerin çığlıkları ve "Hocam n'olur yapmayın!" şeklindeki yalvarışları arasında yere yatırarak elindeki kesici aleti Tuğrul'un kalbine sapladığı, öğretmen bıçağı sapladığı anda sınıfta büyük bir çığlık koptuğu ve herkesin şok olduğu görülmüştür. 11.03.2020 tarihli bölümünde ise; Akif Öğretmen'in rehine eylemi devam ettiği, bu bölümde yer verilen bir sahnede Akif Öğretmen, gerçekleştirdiği telefon konuşması neticesinde nişanlısı Zeynep'in komadan çıktığını öğrenmesi sonucu sevinçten ağladığı sırada arkasından gelen 3 öğrencinin saldırısına uğradığı, sahnenin devamında Akif Öğretmen'in uğradığı saldırı sonucu boynunda oluşan kan lekesiyle atölyesine gizlice girmeye çalışan öğrencilerini yakaladığı, ….bir başka sahnede ise Akif Öğretmen, Komiser Yılmaz'la yaptığı telefon konuşmasından sonra tekrar öğrencilerin saldırısına uğradığı, öğrencilerin amacı, öğretmenin okula yerleştirdiği bombaları kontrol ettiği saati kolundan çıkarmayı başarırlar ve Ateş yerde yatan öğretmene ardı ardına yumruklar atmaya başlar. Bunun üzerine Akif Öğretmen ayak bileğine takmış olduğu başka bir saat ile sınıfta bir bomba daha patlattığı ve öğrencilerin panikle yere yattıkları patlama sesini dışarıdan duyan ebeveynlerin korku ve panikle çığlıklar attıkları ve çocukları için endişe duydukları görülmüştür.

Bilindiği üzere, Televizyon iletişim araçlarından erişimi en kolay ve yaygın olanıdır. Gelişme aşamasındaki bireylerin de televizyon yayınlarına kolaylıkla eriştikleri düşünüldüğünde, kendilerine uygun olmayan içeriklerle karşılaştıklarında fiziksel, zihinsel gelişimlerinin sekteye uğradığı ve zarar gördükleri bilinmektedir. Yayıncılık alanında yapılan düzenlemelerle öncelikle çocukları korumayı hedef almaktadır.

İhlale konu dizi filmde, bir öğretmenin, çalıştığı okuldaki öğrencilerini sınıflarında rehin almak suretiyle bir eylem gerçekleştirdiği, bu eylemi gerçekleştirmekteki amacının ise, sınıf arkadaşları tarafından asılsız suçlamalara ve psikolojik baskıya maruz kaldığı için intihar ederek hayatını sonlandıran Rüya isimli bir öğrencinin yaşadığı sıkıntılara dikkat çekmek ve bu vesileyle öğrencilerine arkadaşlığın önemini anlatıp onlara bir hayat dersi vererek benzer davranışları tekrarlamamalarını sağlamak ise de; her ne gerekçeyle olursa olsun bir öğretmenin öğrencilerini ölümle tehdit etmesinin, okulun birçok noktasında bomba patlatmasının, bir öğrencisini tüm sınıf arkadaşlarının önünde kalbinden bıçaklayarak öldürmesinin, cesedini kollarından tutup sürükleyerek götürmesinin kabul edilebilecek hiçbir tarafının olmadığı, konu itibariyle dizi filmler her ne kadar kurgusal yapımlar olsa da; hikayelerini hayatın içinden aldıkları, toplumda gerçeklik noktasında bir karşılık bulabildiği, dizi içerisinde yer alan sahnelerinin şiddete meyilli kişiler tarafından rol/model edilme olasılığının var olabileceği gerçeğinin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Gündelik yaşamdan kesitlerin aktarıldığı, kurgusal metinlere dayanan televizyon dizileri, karakterleri ve anlatılan hikayeleri aracılığıyla izleyicilerin zihninde "gerçek bir dünya" algısı yaratmaktadır. Gerçekle kurguyu ayırt etme yetisine tam olarak sahip olmayan çocuklar, televizyon dünyasını gerçekmiş gibi algılayıp bu karakterlerle özdeşlik kurup, onları kendisine rol/model olarak almakta ve model aldığı karakterlerin olumlu olduğu kadar olumsuz davranışlarını da benimsemektedir. Şiddet içeren sahnelerin açıkça görülebilecek şekilde ekrana yansıtılmasının da özellikle çocuk ve genç izleyiciler üzerinde olumsuz etkiler bırakabileceği, bununla birlikte konunun RTÜK iletişim merkezine gelen çok sayıda şikayetlerle birlikte değerlendirildiğinde, geniş kitlelere hitap eden yayıncı kuruluşun mezkur yayınının kamusal sorumluluk anlayışıyla bağdaşmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasının ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." ilkesinin ihlali nedeniyle,

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. …” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Şubat 2020 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 47.101.059,76 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki (%2) 942.021,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP, İlhan TAŞCI ve Ali ÜRKÜT’ün karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.