İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 03.02.2022 tarih ve 137 sayılı yazısına konu Virgin Radio Türkiye çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 30.12.2021 tarihinde saat 18:00’da yayınladığı “Mesut Süre ile Rabarba” adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile ses kayıtlarının incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, Virgin Radio Türkiye çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 30.12.2021 tarihinde saat 18:00’da yayınladığı “Mesut Süre ile Rabarba” adlı programda; “(…) Sen dur ben Kadıköy belediye başkanı adayı olayımda sen gör Her yeri barlar sokağı yaparım. Tamamını. (…). Her yeri. 1. Kattaki daireler var ya ayaküstü daireler tamamını. Zorla evden çıkarttırırım, zorla yani, kolluk kuvvetleriyle. Kentsel dönüşüm de yok. Zorla çıkarttırırım 1 lira para vermeden sokağa atarım insanları hepsini bar yaparım. Derim ki bu arkadaşlara içki fişi verin ha ha ha. Bir de pankart sokakta hayat var diye. (…) Kafaları güzel olsun diye. İster misin böyle Belediye Başkanı. İsterim çok isterim. (…). Aslında öyle olur yani. Kumarhane getiririm hemen ilk gün. Yani aslında Las Vegas olacak şehir. (…). Beltaş’a Poker masası koymuş deniz kenarında. (…) Sana şöyle söyleyeyim Kemalcim Belediye Başkanı olduğum gün böyle uçaklarca rulet masaları gelir. Uçaklarca yani. Vay be (…) Boğa’nın olduğu yere ne koyarsın? (…) Aaaa çok güzel. Boğa’nın olduğu yere karo 9 kocaman bir iskambil kağıdı. (…)” şeklinde ifadelerin kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kitle iletişim araçları içinde bulundukları toplumlarda köklü davranış ve tutum değişikliklerine yol açarlar; bazı günlük davranışları, tüketim alışkanlıklarını, etik ve estetik değerleri etkilemektedirler. Değerler, kültür, bireysel ve toplumsal kimlikler kitle iletişim araçları vasıtasıyla her gün yeniden harmanlanmaktadır. Çünkü kitle iletişim araçları her gün insanlara yaşamlarını hangi değerler üzerine kurmaları gerektiğini söylemekte; her gün iyi-kötü, doğru-yanlış üzerine yeni değerler sunmaktadır.
Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de radyo programları kitleler tarafından ilgi ile takip edilmektedir. Kitle iletişim araçlarının sosyal yaşantı üzerinde önemli bir güç olduğu ve topluma etkisinin ne denli büyük olduğu göz önüne alındığında, programlarda alkol kullanımını özendirecek unsurların bulunmamasının doğru olacağı ve ayrıca toplum tarafından benimsenen ve sevilen karakterlerin alkol tüketiyor olmasının onları rol model alabilecek belli yaş grubundaki genç ve çocuklar için olayın olumlu bir davranış olarak algılanmasına ve taklit edilmesine neden olabileceği de düşünülmektedir.
İhlale konu programda, “Her yeri barlar sokağı yaparım. ... Bir de pankart sokakta hayat var diye.… Kafaları güzel olsun diye. İster misin böyle Belediye Başkanı. İsterim çok isterim. ... Kumarhane getiririm hemen ilk gün. ... böyle uçaklarca rulet masaları gelir. Vay ... Aaaa çok güzel. Boğa’nın olduğu yere karo 9 kocaman bir iskambil kağıdı.” şeklinde ifadeleriyle, alkol ve kumarın gündelik hayatın bir parçasıymış gibi özendirilmeye çalışıldığı kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Anılan yayın kuruluşu hakkında;
6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat göz önünde bulundurularak, %2 oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan; yayın hizmetleri "Alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz" ilkesinin ihlali nedeniyle;
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca, idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Kasım 2021 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 1.069.249,86 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki oranı (%2) 21.385,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir....” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Üyesi İlhan TAŞÇI’nın karşı oyu ve oy çokluğu ile karar verildi.
Toplantıya Ait Şerhler
Üst Kurulun 04.02.2022 tarih, 2022/05 sayılı toplantısında alınan 38 No’lu karara karşı oy yazısı.
İlhan TAŞCI Şerhidir.


