İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 11.02.2022 tarih ve 198 sayılı yazısına konu MEDYAM 14 logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 10.02.2022 tarihinde saat 10:48’de yayınladığı "Fatih Öztürk ile Sevgi Bağı" adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 10.02.2022 tarihinde saat 10:48’de yayınlanan, "Afrika’nın Umudu Ol" adı ile Afrika'ya kumanya gönderilmesi amacıyla yardım toplanmasına yönelik “Fatih Öztürk ile Sevgi Bağı" adlı programda, sunucu tarafından; “Gelin Afrika'ya gidiyoruz. Gelin Afrika'daki canlarımıza bir kumanya kampanyasını başlatalım yine sohbet, muhabbet devam etsin buyurun. Haydi canlar, haydi yüreği güzel insanlar...Gelin bir lokma ekmeğe, bir sıcak çorbaya muhtaç şu gariplere gelin bir kumanya da benden diyelim. Bir fakire bir kumanya verip doyuran ne büyük bir ecir yapmış olur... Gelin bir kumanya da benden diyelim. Evet değerli canlar kumanyam Afrika'ya, kumanyam yetimlere, kumanyam gariplere, gelin arayalım Allah için. Ne verirseniz elimizle o gidecek sizinle... Gelin şu gariplere bir iyilik yapın Allah aşkına. Gelin kumanyam Afrika'ya, gelin bir, iki, üç, beş kumanya da siz vesile olun şu gariplere ne olur arayın...Haydi canlar arayın. Bak bir umut ışığı bekliyorlar. Böcek yiyorlar, kuru bir deri kabuğu yiyorlar. Gidin inanmıyorsanız bir gün gidin bakın. Gelin Ebubekirler, gelin Allah için şu garipler bir lokma ekmek, bir sıcak çorbaya muhtaç bekliyorlar. Ne olur bir kumanya fakir etmez, bizi öldürmez, bizi yok etmez tam tersi vesile olacağın bir kumanya vallahi senin şu Recep ayında bir sene sadaka sevabı yazılır. Ahiretin aydınlanır. Kabirin nurlanır. Dünya sıkıntın kalkar. İşin gücün rast gider...Şu an kardeşlerim dernek yetkililerimiz telefon başında kumanyalarınızı göndermek için bekliyorlar arayın. “Hocam benim adıma iki kumanya Erzurum'dan Ayşegül Ablan, iki kumanya benim adıma Asiye Anacığım, dört kumanya benim adıma, evet Fatıma Annem aramış bir kumanya oğlum benim adıma demiş” Allah kabul etsin anacığım. Ben sizi hayra davet ediyorum arayın. Bakın ekran başında, ekran altındaki numaralarımız arayınca, sizler ekran altındaki numaralarımızı aradıkça şu an bir, iki, üç, beş kumanya da benden diyelim Allah'ın izniyle inşallah. Kumanyam Afrika'ya. Allah hayırlarınızı kabul eylesin... Gelin hayırda yarışalım. Gelin bu hayır kervanında siz de yerinizi alın. Şu an Duader Derneğimiz ve kanalımızın resmi makbuz ve resmi bir şekilde kumanyalarımızı Afrika'ya göndereceğiz. Sizler arayın bir, iki, üç, beş kumanya gücünüz neye yetiyorsa arayın. Yeter ki katılalım. Yeter ki fakirlere bir infak, bir kumanya hayrında bulunun. Bunun hayrı sizin sevap kesenize, günahlarınızı tarumar eder inşallah. Haydi canlar ekran altındaki numaralarımızı arıyoruz...”, “Afrika'nın Umudu Ol", "Afrika İçin Acil Yardım Kampanyası. Allah Rızası İçin Sadakam Afrika'ya. Müslüman Kardeşlerimiz Açlıktan Ölüyor. Mazlum Sofraları Yardımlarınızla Bereketlenecek. Bu Bir Hayır Programıdır! Bir Kumanya da Sen Gönder. Afrika İçin Acil Yardım Kampanyası! Allah Rızası İçin Sadakam Afrika'ya. Kazancımız Allah İçin Verdiğimizdir. İyilikte Senin de Payın Olsun.", "0212 975 07 .." vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelere yer verildiği görülmüştür.

Bilindiği üzere, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun “Yardım toplayabilecek olanlar” başlıklı 3. Maddesinde “Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.” hükmü yer almaktadır. Mezkur Kanun’un 6. maddesinde izin alma zorunluğuna ilişkin hüküm “Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir. İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 7. maddesinde ise izin vermeye yetkili makamlar “Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.” hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan "Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır." İfadesinden de anlaşılacağı üzere dernekler, nakdi bağışlar karşılığında makbuz düzenlemelidir. Nitekim 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 5. maddesinde yardım toplama şekilleri "Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tutmuş sistemler kullanmak suretiyle yardım toplanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İhlale konu programda, Afrika'da bulunan ihtiyaç sahiplerine kumanya gönderilmesi için izleyicilerden yardım talep edildiği, kumanya bedelinin 150 TL olarak belirlendiği, program boyunca yardım toplanırken "Afrika’nın Umudu Ol" isminin ve özellikle masum, zayıf, güçsüz, bitkin halde bulunan çocuk görüntülerinin ekrana yansıtıldığı, bu dernek veya kuruluşun mahiyetine dair herhangi bir bilginin de verilmediği, bu konuda bilgi almak için ulaşılabilecek bir kaynağın da gösterilmediği, T.C. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü internet sitesinde yapılan araştırmada, "Afrika’nın Umudu Ol" adlı oluşumun izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlar arasında yer almamasına rağmen program içeriğinde izleyicilerin iyi niyetleri ve samimi duygularına hitap edilerek izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlardan birinin adı zikredilmediği gibi resmi makamlardan yardım toplama izni aldığına ilişkin de herhangi bir bilgi/belgenin de paylaşılmamasının istismar ve sömürüye açık bir durum oluşturduğu, şeffaf ve yeterli denetim mekanizmaları oluşturulmadan toplanan yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması noktasında suistimallerin ortaya çıkacağı kanaatiyle, mezkur yayında, haksız çıkar sağlamak amacıyla insanların dini duygularının istismar edildiği kanaatine varılmıştır.

Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan; "Yayın hizmetleri ... haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,

Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Ocak 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir…” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.