İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 27.06.2022 tarih ve 763 sayılı yazısına konu radiosputnik çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 15.06.2022 tarihinde saat 07:00’da yayınladığı “Ali Çağatay ile Seyir Hali” adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile ses kayıtlarının incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, radiosputnik çağrı işaretiyle yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 15.06.2022 tarihinde saat 07:00’da yayınladığı “Ali Çağatay ile Seyir Hali” adlı programda; “Amerika'nın iki ikonik markası resmi olarak bir araya geliyor. Bir fotoğraf var. Bu fotoğrafı paylaşacak arkadaşlarımız. Ancak orada bir teknik düzeltme yapmak gerek. Jack Daniel's meşhur viski markası. Göz bebeği viski markası Jeck Daniel's 'le Coca Cola ile işbirliği yapıyor. Ancak daha önce "coca" ile işbirliği yaptı. Ancak yaptığı işbirliği Coca Cola ile değil "coca" bitkisinin kendisiyle ya da "coca" markasıyla ilgiliydi. Bu defa bir gazoz, ee teneke kutuda çıkarıyor. Ve yukarıda Jack Daniel's'in logosu var. Aşağıda da Coca Cola . Coca Cola'lı Jack Daniel's'li Coca Cola artık hangisinden ne kadar katarsanız. Eğer içinde viski azsa Coca Cola'lı Jack Daniel's. Viski çoksa Jack Daniel's'li Coca Cola diyebilirsiniz. Hangisi azsa onu sona koyarak niteleyebilirsiniz. Bununla ilgili görüşümüzü biliyorsunuz. Saf içilen sıvıların ya da içeceklerin içine başka bir şey katmayınız. Katılmamalı yani daha zevkli bir gusta anlamında. Kahveye süt katmak, çaya şeker katmak, viskiye de pepsi katmak. Coca Cola katabilirsiniz. Yaptı çünki Jack Daniel's. Yani onlar yaptığı için öyle söylüyorum. Ama yani bir mübarek su. Yani viskiye lütfen bir şey katmayınız. Su, soda, buz, pepsi, ayran. Hiçbir şey katmayın lütfen. Yani rica ediyoruz. Eğer içiyorsanız öyle içmeye çalışın. O zaman lezzetinin farkına varacaksınız. Böyle bir de hafif avurtlarınızda gezdireceksiniz. Öyle lop diye yutmayacaksınız. Yani ukalalık gibi olmasın ama öyle içiliyor işte. Bütün yanaktaki sinirlere temas ettirerek o sinirlerin uyuşması sağlanıyor. Zaten içki sigara ne için içilir? İşte o hafif sarhoşluk duygusunu yaratmak için. O böyle bir nahoş ortam yaratıyor bedeninizde. Yani kendinizden memnunsunuz ama değilsiniz. Öyle.” şeklinde ifadelerin kullanıldığı tespit edilmiştir.

Dünya Sağlık Örgütünün 2018 yılı Küresel Alkol ve Sağlık Durum Raporu'na göre 2016 Yılında; Yaklaşık 3 milyon ölümün, alkolün zararlı kullanımından kaynaklandığı ve bu ölüm oranının, tüm ölümlerin yüzde 5.3'ünü temsil ettiği tahmin edilmektedir. Alkolün zararlı kullanımı, 200'den fazla sağlık sorunuyla ilişkilidir. Sadece yüksek düzeylerde alkol alımı değil düşük ve orta düzeyde alkol alımı da kalp hastalıkları, felç, karaciğer sirozu ve bazı kanser türlerinin gelişimi açısından önemli bir risk faktörüdür.

Diğer taraftan bireylerin gelişim süreçlerinde belirli aşamalar mevcuttur. Sosyal, fiziksel ve bilişsel gelişim süreçlerinde belirli görevler vardır ve birey bu görevleri tamamlayarak bir sonraki aşamaya geçer. Çocukluk ve ergenlik döneminde de benzeri süreçler söz konusudur. Çocukluk ve ergenlik dönemi keşifler, denemeler ve davranışsal değişimler dönemidir. Özellikle ergenlik, özerkliğin arttığı, akran etkisinin önem kazandığı ve ebeveynlerin doğrudan etkilerinin azaldığı bir yaşam evresidir. Ergen için bireysel kimliğini oluşturma çabası gündemdedir. Alkole başlama açısından da kritik bir dönemdir. Ergenlik döneminde düşünme, planlama, karar alma becerilerinden ve sosyal/duygusal gelişimden sorumlu beyin devrelerinin hızlı bir şekilde değişmeye devam ettiği görülmektedir. Alkol kullanımı ile beraber çocuk ve gençlerde, bu gelişimsel değişimleri olumsuz etkilemektedir.

Bilindiği üzere alkol bağımlılık yapıcı bir maddedir. Yukarıda da belirtildiği üzere alkol; insan sağlığına, özellikle de çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek niteliktedir. Bu nedenle alkol satışına yönelik olarak yaş sınırı, saat aralığı, belirli mecralarda reklamının yasaklanması gibi alkol tüketimi, satışı, reklamı ve benzeri konularda kanuni sınırlamalar getirilmiştir.

Yukarıda yer verilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; ihlale konu programda;, "Jack Daniel's meşhur viski markası", "Göz bebeği viski markası", "Lütfen viskiye bir şey katmayınız.", "O zaman lezzetinin farkına varacaksınız. Böyle bir de hafif avurtlarınızda gezdireceksiniz. Öyle lop diye yutmayacaksınız. Yani ukalalık gibi olmasın ama öyle içiliyor işte.", "...Bütün yanaktaki sinirlere temas ettirerek o sinirlerin uyuşması sağlanıyor. Zaten içki sigara ne için içilir? İşte o hafif sarhoşluk duygusunu yaratmak için." şeklinde ifadelerle, viskinin nasıl içileceği ve viskiden nasıl keyif alınacağı konusunda adeta bir tanıtım gibi Jack Daniel's ile Coca Cola işbirliğinden ve bunun sonucunda üretilecek yeni bir üründen bahsedilerek Jack Daniel's hakkında özendirici söylemlerin kullanıldığı ve tavsiyelerde bulunulduğu, dolayısıyla mezkur yayında toplumun alkole karşı özendirilmeye çalışıldığı kanaatine varılmıştır.

Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Anılan yayın kuruluşu hakkında;

6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin ihlali nedeniyle; Kanun’un 32’inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca, ihlalin ağırlığı, ihlalin mahiyeti, anılan madde ile korunmak istenen kamusal menfaat göz önünde bulundurularak, %5 oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmesi takdir edilmiştir.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun'un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde yer alan; yayın hizmetleri "Alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz" ilkesinin ihlali nedeniyle;

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” hükmü uyarınca, idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %5 oranında idari para cezası uygulanmasına,

İhlalin tespit edildiği tarih itibariyle kuruluşun Mayıs 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 35.944,94 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, radyo kuruluşları için idari para cezasının 1.000 (bin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 3.831,00 (üçbinsekizyüzotuzbir) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir....” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Üst Kurul Üyesi İlhan TAŞCI’nın karşı oyu ve oy çokluğu ile karar verildi.