İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 25.07.2022 tarih ve 901 sayılı yazısına konu TVO logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 10.07.2022 tarihinde saat 10:44’te yayınladığı "Kardeşlik Vakti" adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 10.07.2022 tarihinde saat 10:44’te yayınlanan "Kardeşlik Vakti" adlı programda; “Değerli kardeşlerim, değerli canlar bakın bugün erzakların yanında, kumanyaların yanında yetimhaneler var. Mazlumlar var. Garipler var. Kimsesizler var. Çaresizler var. Bir pay et diyoruz. Evet merhum … merhum … için iki pay demiş Akıllı. Akıllı ablamız. Akıllı ablamızdan geldi. İki pay et, ilk cömerdimiz Allah razı olsun. Yardım et diyoruz. İnşallah. Sizlerin sayesinde binlerce yetimin karnı doydu…Gelin şimdi bu mazlumların yüzlerini etle güldürelim. Hiç olmazsa senede bir defa et yesinler. Kumanyalarımızın yanında bir hisse et bedeli 100 lira kardeşlerim. Bakın bir büyük hayvan kesilecek bir büyük hayvan onlar paylara efendim bölünecek…çağrı merkezimiz. Kardeşlerim, Afrika'daki kumanyaların yanında yardımda bulunanların isimlerini bez afişe yazılıp hayvan kesilirken videosu çekilip gönderilecek kardeşlerim. Yani bağış yaptığınızda sizin adınıza kesim yapılırken videosunu çekip sizlere gönderiyoruz. Kardeşlerim 100 lira ile garibanların yüzü gülsün. 100 lira ile Afrika'daki kardeşlerine et gönder. Bakın 100 lira ile yetimlerin yüzü gülecek. 100 lira ile gariplerin sofraları şenlenecek. Sen annesin, sen babasın! Gel mazluma bir pay da ben göndermek istiyorum. Bir pay et. Bir pay … geldi Allah razı olsun. Bakın bir pay 100 TL…Bu çocuklar senin evlatların ey Müslüman! Sen dedesin! Sen ninesin! Bunlar senin torunların. Kardeşlerim 100 lira ile garibanların yüzü gülsün. 100 lira ile Afrika'daki kardeşlerine et gönder. Kumanyaların yanında erzak paketlerinin içerisinde pirinçlerin yanında bir pay et. Anne babaları ölmüş el kadar çocuklar var. Kimi kimsesi olmayan el kadar yavrular var. Sen uzatmazsan elini bu gözlerdeki yaşlar nasıl dinecek?...bir pay geldi Allah razı olsun…Rabbim razı olsun. Rabbim hasenatını kabul eylesin…Gelin kardeşlerim bugünkü sadakam Afrika'ya. Bugünkü ikramım, ihsanım, iyiliğim Afrika'ya…, bir pay et 100 TL' den gelecek. Bir pay sadece 100 TL. 100 TL ben kardeşlerime et alsınlar, erzaklarının yanına koysunlar. Gıdalarının yanına koysunlar. Afrikalı çocuklar yesin. Afrikalı çocuklar bir deri bir kemik kalmasın diye. Sıkıntılarımın gitmesi niyetiyle bir pay Miraç. Miraç'ım Allah razı olsun sevgili Miraç. Rabbim Şafi ismiyle şifa versin Miraç. Ya Şafi Ya Şafi Ya Şafi…çağrı merkezimiz. Arkadaşlar çağrılarınızı bekliyoruz. Whatsapp'tan yazabilirsiniz. Arkadaşlarımız şu anda sizlerden gelen çağrıları bekliyorlar. Bir pay da annem efendim … Allah razı olsun, çok teşekkür ediyorum. Mardin Artuklu ilçesinden … bir pay. Allah razı olsun Mardin teşekkür ediyorum.”, "Kardeşlik Vakti", "Bilgi Hattı: 0212 912 45 …", “Whatsapp 0541 802 82 ..", "Mazlum coğrafyalara yardım elimizi uzatıyoruz...", "Her erzak paketinin yanında et dağıtıyoruz.", "Sen de kardeşine bir pay gönder...", "Kara kıtanın mazlumları yardımlarınızı bekliyor...", "Bugünkü Sadakam Afrika'ya” vb. şeklinde sözlü ve yazılı ifadelere yer verildiği görülmüştür.

Bilindiği üzere, 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun “Yardım toplayabilecek olanlar” başlıklı 3. Maddesinde “Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.” hükmü yer almaktadır. Mezkur Kanun’un 6. maddesinde izin alma zorunluğuna ilişkin hüküm “Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, Cumhurbaşkanınca belirlenip ilan edilir. İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 7. maddesinde ise izin vermeye yetkili makamlar “Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.” hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan "Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır." İfadesinden de anlaşılacağı üzere dernekler, nakdi bağışlar karşılığında makbuz düzenlemelidir. Nitekim 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 5. maddesinde yardım toplama şekilleri "Bu Kanuna göre; makbuzla, belirli yerlere kutu koyarak, bankalarda hesap açtırarak, yardım pulu çıkararak, eşya piyangosu düzenleyerek, kültürel gösteriler ve sergiler yoluyla, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek veya bilgileri otomatik ya da elektronik olarak işleme tutmuş sistemler kullanmak suretiyle yardım toplanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İhlale konu programda, izleyicilerin yardıma teşvik edilmesi için başta çocuklar olmak üzere Afrika'da yaşayan zayıf, sağlıksız, maddi durumu kötü gözüken kişilere ilişkin görüntülerin ekrana getirilmek suretiyle sunucu tarafından izleyicilerden “Kardeşlik Vakti Derneği” adına Afrika'da ihtiyacı olanlara 100 TL bedel ile bir pay et göndermek amacıyla yardım talep edildiği, sunucunun ifadeleri ve ekrana gelen görüntülerden bir pay et göndermek için toplanan yardımların "Kardeşlik Vakti Derneği" adına toplandığı, İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü internet sitesinde yapılan incelemede, "Kardeşlik Vakti Derneği" adlı derneğin izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlar arasında yer almadığı, ayrıca, programda "Kardeşlik Vakti Derneği" adlı derneğin yardım toplamak için Valilik izni bulunup bulunmadığı hususunun da belirtilmediği, programda izin almadan yardım toplama hakkına sahip kamu yararına çalışan kuruluşlardan birinin adı zikredilmediği gibi Valilikten yardım toplama izni aldığına ilişkin de herhangi bir bilgi/belge ve ifade de bulunulmadığı, dolayısıyla mezkur yayında, izleyicilerin iyi niyetleri ve samimi yardımlaşma duygularına hitap edilerek televizyon üzerinden ulusal düzeyde yardım toplama izni olup olmadığı belirtilmeyen ve yayında hakkında yeterli bilgi verilmeyen bir dernek adına yardım toplanmasının istismar ve sömürüye açık bir durum oluşturduğu, şeffaf ve yeterli denetim mekanizmaları oluşturulmadan toplanan yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması noktasında ise suistimallerin ortaya çıkabileceği kanaatiyle, mezkur yayında, haksız çıkar sağlamak amacıyla insanların dini duygularının istismar edildiği kanaatine varılmıştır.

Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan; "Yayın hizmetleri ... haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan unsurlar içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,

Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Haziran 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2022 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 38.460,00 (otuzsekizbindörtyüzaltmış) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “ (…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir…” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Oy birliği ile karar verildi.