İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 03.02.2022 tarih ve 145 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda "TELE 1" logolu medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 01, 02.02.2022 tarihlerinde saat 19:59 ve 19:58’de yayınlanan ve sunuculuğunu Merdan Yanardağ ile Prof. Dr. Emre Kongar’ın yaptığı “18 Dakika” isimli programda yer alan diyaloglarda:

01.02.2022 tarihli yayınında, Prof. Dr. Emre Kongar tarafından “(...) Zaman zaman biliyorsunuz görüyorsunuz resmen yani Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmi girişimleriyle okul öncesi eğitim çerçevesinde o yaşta 4-6 yaşındaki çocuklara Kur'an kursu verildiği takdirde bunların da okul öncesi eğitimden, resmi eğitimden sayılması girişimleri falan var. ... Çünkü 4 yaşında beyni yıkanmaya başlayan ve anlamadığı bir dilde yaptığı ezberlerden dolayı aferin alan veya cezalandırılan çocukların büyüdükleri zaman nasıl davranış gösterecekleri ancak psikiyatrların görev alanı oluyor. Yapmasınlar, bunu yapmasınlar. Bu çocuklarımızın beyinleriyle ve kalpleriyle oynamasınlar. Bu çok yanlış bir şey. Bunu ne politikada yapsınlar hele hele ne de eğitimde yapsınlar. Çünkü ikisi maalesef paralel gidiyor. Tam onlar böyle dolu dizgin gidiyor bir de bakıyorsunuz 10 yaşında bir çocuk çıkıp hem de böyle omzuna tık tık vurularak, eline mikrofon uzatılarak falan hakaret ettiriliyor ana muhalefet genel başkanına. Evet efendim.",

02.02.2022 tarihli yayınında ise Dr. Merdan Yanardağ tarafından; “Şimdi hocam gelen bir habere göre biliyorsunuz bu Libya'da iki MİT mensubunun şehit edilmesinden sonra düzenlenen cenaze törenini haber yaptılar diye bazı gazeteci arkadaşlarımız hakkında dava açılmıştı…Onaylandığına göre eğer yattıkları süre bunu karşılamıyorsa hapse girecekler. Öyle anlaşılıyor. Emin değilim ama hapse girme ihtimalleri yüksek öyle diyelim. Ve geçmiş olsun diyoruz. Türkiye böyle oldu değerli seyirciler yani bu insanları şehit edenleri Ankara'da arkadaşların belirttiği gibi turkuaz halılarla karşıladılar. Halı serdiler ayaklarının altına, halı serdiler. ... Onu bırakın askerlerini, Türkiye'nin askerlerini diri diri yakanları, diri diri yakanları bile gizlediler. Aman bir İslamcı terör örgütünün adı geçmesin ya Müslümanlar da terör örgütleri kuruyorlar ve terör örgütlerinde Türk askerlerini öldürüyorlar terör örgütleri üzerinden diye, kimse bunu anlamasın diye, İslamcı terörü bakın, İslamcı terörü, İslamcı terörü, İslamcı terörü yıllarca gizlediler.”  şeklindeki ifadeleri nedeniyle 6112 sayılı Yasanın 8. Maddesinin birinci paragrafı (ç) bendinde yer alan " İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." hükmüne aykırı olduğu gerekçesiyle idari yaptırım uygulanmasına “oy çokluğuyla” karar verildi.

Söz konusu programdaki ifadeler ve yorumlar eleştiri sınırları içinde olup her hangi bir hakaret, tehdit, aşağılama içermemektedir. Yapılan haber ve yorumlar ifade özgürlüğü kapsamında gazetecilik mesleğinin gerektirdiği şekilde ve ölçüde yapılmıştır.

            İfade özgürlüğü; çoğulcu ve anayasal demokrasilerin temel taşlarındandır. Farklı tanımlara yer verilmekle birlikte genel kabule göre, ifade özgürlüğü; insanın serbestçe haber, bilgi ve başkalarının fikirlerine ulaşabilmesi, edindiği fikir ve kanaatlerden dolayı kınanmaması ve bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte meşru yöntemlerle dışa vurabilme imkan ve serbestisidir. İfade özgürlüğü, sadece “düşünce ve kanaat sahibi olmayı” değil, “düşünce ve kanaatlere ulaşma” ve “düşünce ve kanaatleri açıklama, yayma” özgürlüklerini de kapsamaktadır. Ayrıca ifade tarzları, biçimleri ve araçları da bu özgürlük kapsamındadır.

İfade özgürlüğü; insan hakları hukuku belgelerinde ve anayasalarda, temel haklar ve ödevler kategorisinde, birinci kuşak haklar arasında yer almaktadır. Bu nedenle çoğulcu demokrasilerde ifade özgürlüğü; herkes için geçerli, özüne dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez bir hak ve yaşamsal önemde bir özgürlük niteliğindedir.

İfade özgürlüğü demokratik toplumların vazgeçilmez ana unsurlarından en önemlisidir. İfade özgürlüğü, Türkiye’nin de taraf olduğu uluslararası hukuk, Anayasamız, çeşitli yasalar, Yargıtay içtihatları ve AİHM kararları ile güvence altına alınmıştır.

Şöyle ki; Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası; usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğu, bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümlerinin esas alınacağı hükmünü içermektedir. Bu nedenle iç hukukumuz açısından, Türkiye'nin taraf olduğu 4 Kasım 1950 tarihli İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’de (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi-AİHS) ifade özgürlüğünün nasıl düzenlendiği ve AİHS'nin esas uygulayıcısı ve içtihat mercii olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) ifade özgürlüğüne yaklaşımı önem kazanmaktadır.

AİHS'nin “İfade özgürlüğü” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasına göre; “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir”.

AİHM’ye göre ifade özgürlüğü, demokratik bir toplumun en önemli temellerinden olup, toplumsal ilerlemenin ve her kişinin gelişiminin başlıca koşullarından birini teşkil etmektedir. AİHS'nin 10. maddesinin 2. fıkrası saklı kalmak koşuluyla, ifade özgürlüğü, yalnızca iyi karşılanan ya da zararsız veya önemsiz olduğu düşünülen değil, aynı zamanda kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran “bilgiler” ya da “düşünceler” için de geçerlidir. Çoğulculuk, hoşgörü ve açık fikirlilik bunu gerektirir ve bunlar olmaksızın “demokratik bir toplum” olamaz. (Handyside/Birleşik Krallık, 5493/72, 07.12.1976). 

Yine AİHM’ne göre hükümete karşı eleştirinin sınırları, bir vatandaşa hatta bir politikacıya göre daha geniştir. Demokratik bir sistemde, Hükümetin eylemleri ve ihmalleri sadece yasama ve yargı makamlarının değil aynı zamanda basın ve kamuoyunun da yakın incelemesine tabi tutulmalıdır.(AİHM Castells/İspanya, Başvuru No: 11798/85, Para. 46)

Bir başka AİHM kararına göre; ifade özgürlüğünün, toplumsal ve bireysel işlevini yerine getirebilmesi için AİHM’nin de ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında sıkça belirttiği gibi yalnızca toplumun ve devletin olumlu, doğru ya da zararsız gördüğü haber ve düşüncelerin değil, devletin veya halkın bir bölümünün olumsuz ya da yanlış bulduğu, onları rahatsız eden haber ve düşüncelerin de serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmaları gerekir. İfade özgürlüğü, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olup bu özgürlük olmaksızın demokratik toplumdan bahsedilemez (AİHM Handyside/Birleşik Krallık, Başvuru No: 5493/72, Para. 49).