İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 18.10.2017 tarih ve 954 sayılı yazısına konu YURDUM TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 06.10.2017 tarihinde saat 16:55’de yayınladığı ticari iletişim yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere, kuruluşun 06.10.2017 tarihinde saat 16:55’de yayınladığı ticari iletişim yayınında, sunucu tarafından "Muhteşem bir kampanya gerçekleştireceğiz. Görüyorsunuz kendi doğal haliyle almış olduğumuz bu balı inşallah bugün bir güzel bir kampanya yaparak sizlerin sofrasına kadar ulaştıracağız....,"Fiyatımız 100 TL. artı bir 10 TL. kargo bedelimiz var. Biz sizlere 1 değil, 2 değil, 3 değil , 4 değil 5 kavanoz süzme balı göndereceğiz.... Kampanya süresince arayacak olan herkese şöyle görüyorsunuz sizlere büyükcene bir bal kutusu gelecek, 2 yıl garantili kol saatiniz hediye olarak gelecek …ben Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı bir izin dahilinde bu balı dolduruyorum. Analizini yapacaksın, çıkacaksın elini kolunu sallayarak göstereceksin kardeşim. Yanlış bir şey varsa kabulümüzdür… ISO belgeli tesislerde dolumu yapılmış bir balı alıyorsunuz. İçiniz rahat olsun...Bu balı alın kardeşim. Gönül rahatlığıyla tüketin...Hemen ekran üzerindeki 0212 708 77 00 numarayı arayın siparişinizi verin." şeklinde sözlü ve yazılı ifadelerle bal tanıtım ve satışının yapıldığı görülmüştür.
İhlale konu yayında, sunucu balı tanıtırken "kendi doğal haliyle almış olduğumuz bu bal", "Bu balı alın kardeşim. Gönül rahatlığıyla tüketin." veya "Bu balı ben yapmıyorum bu balı arı yapıyor.-" gibi ifadelerle satılan ürünün farklı bileşenler içermediğini ve doğal olduğunun ima edildiği, ekranda gösterilen bal kavanozlarının üzerinde bulunan etiketlerde yer alan bal markasının izleyici tarafından rahatlıkla, açık ve net bir biçimde algılanabilecek şekilde olmadığı ve satılan balın markasının ne olduğu ve kavanoz-kutu gramajlarının miktarı konusunda sunucu tarafından izleyicinin bilgilendirilmediği, hediye olarak verileceği duyurulan saatin markasının da zikredilmediği bu nedenlerle yayının izleyiciyi yanıltıcı, istismar edici ve izleyicinin çıkarlarına zarar verici nitelikte olduğu,
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği balı; "Madde 4- (1) Bu Tebliğde geçen; a) Bal: Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin salgılarının bal arısı tarafından toplandıktan sonra kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü, ifade eder" şeklinde tanımlamaktadır. Buna göre zaten satılan ürün doğal olmalıdır, ayrıca ürünün doğallığına veya saflığına yapılan vurgu ve iddialar Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin "Madde 7-(1) Gıda hakkında bilgilendirme, özellikle; c)Tüm benzer gıdalar aynı niteliklere sahip olduğu halde, belli bir gıdanın özel niteliklere sahip olduğunu ileri sürerek ve özellikle belirli bileşenler ve/veya besin öğelerinin varlığını veya yokluğunu özel olarak vurgulayarak, yanıltıcı biçimde olamaz" hükmünün ihlal edildiği,
Bu nedenlerle mezkur yayında, Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in 9/A-1 (a) maddesinde yer alan, "Tele-alışveriş yayınlarında...Tüketicinin doğru tercihler yapabilmesini sağlamak amacıyla, ürün veya hizmete ilişkin kesin bilgiler verilir ve izleyiciler yanılgıya düşürülemez", (b) maddesinde yer alan "Ürüne ait üretici firma ve üretim yeri bilgileri verilir." ilkelerini dolayısıyla 6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun'un 9'uncu maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendinde yer alan, "Ticari iletişim.....Yanıltıcı olmamak ve tüketicinin çıkarlarına zarar vermemek," hükmünün ihlali nedeniyle,
1) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. (…) İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %3 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Eylül 2017 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının bulunmadığı değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2017 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 14.908 (ondörtbindokuzyüzsekiz) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
2) Reklam Kurulu Yönetmeliğinin 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Ticari reklam ve haksız ticari uygulamaları, (a) bendinde belirlenen ilkeler çerçevesinde incelemek ve gerektiğinde denetim yapmak” hükmünün uygulanması ve uygun görülmesi halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun “Ceza Hükümleri” başlıklı 77’nci maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılmasını teminen raporun Reklam Kurulu’na gönderilmesine,
3) İhlale konu yayında sipariş hattı numarasının kullanılması nedeniyle, raporun; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan; “Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.” ve “Tüketicinin ve son kullanıcının korunması” başlıklı 48 inci maddesindeki; “Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.” hükümleri kapsamında, değerlendirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na gönderilmesine,
4) İhlale konu raporun; Türk Gıda Koteksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin “Doğru Bilgilendirmeye İlişkin Kurallar” başlıklı 7’inci maddesi kapsamında değerlendirilmek üzere Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na gönderilmesine,
Oy birliği ile karar verildi.


