İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 08.02.2021 tarih ve 217 sayılı yazısına konu FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 26.01.2021 tarihinde saat 19:00’da yayınlanan "FOX Ana Haber" adlı haber bülteni yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
FOX logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından 26.01.2021 tarihinde saat 19:00’da yayınlanan sunuculuğunu Selçuk Tepeli'nin yaptığı "Fox Ana Haber" adlı haber bülteninde, saat 19:40'ta süt üreticilerinin 2020 yılına ilişkin süt, yem ve buzağı desteklerini hâlâ alamadıklarına ilişkin olarak "Sütçünün Kaderi" başlıklı bir haberde; “(...) Hem o borçlardan kurtulmak hem yem masrafını rahat karşılayabilmek için şimdi sütlerini 2021 için açıklandığı gibi 2 lira 80 kuruştan satmayı ve hâlâ alamadıkları 2020 desteklerini bekliyorlar. - 2021 Ocak ayındayız. Daha 2020'nin destekten hiç faydalanamadık. Şu anda hiç alamadık daha destekten. Ne süt desteği alabildik ne yem desteği ne hayvan desteği alabildik. Alamıyoruz. Kime soracaksın? Onlar da bilmiyorlar.- Desteği veren kuruma.- Kurum. Kurum zaten yok. Kurum zaten yok orta yerde. Tarım Bakanı nerededir bilen yok. Tarım Bakanı bizim hemşerimiz aynı zamanda. İzmirlidir kendisi ama bilen yok.” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Bilindiği üzere, Demokrasinin en temel önceliklerinden biri halkın haber alma özgürlüğü olduğundan demokratik rejimlerde medya, kamuoyu oluşumunda hayati öneme sahip bir aktördür. Öyle ki; medyanın yasama, yürütme ve yargıdan sonra gelen dördüncü güç olduğu çoğu otorite tarafından kabul edilmektedir.
Bu açıdan bakıldığında medyanın gücü ne kadar fazlaysa medya mensuplarının sorumluluğunun da o ölçüde arttığını söylemek mümkündür. Muhakkak ki medya mensuplarının halka karşı sorumlulukları bulunan siyasi kişi veya kuruluşları eleştirme ve onların gerçekleştirdikleri eylemler hakkında kamuoyunu bilgilendirme hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hak kullanılırken tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerinden ödün verilerek kamuoyunu yanlış yönlendirebilecek yayınlardan sakınılması; kişi, kurum ve kuruluşların haklarının da gözetilmesi gerekmektedir.
Medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla kanunlarda yer alan ilkelere ve basın meslek ilkelerine uygun olarak sunmalıdır. Bu ilkelere göre tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerinden ödün vererek kamuoyunu yanlış yönlendirebilecek yayınlardan sakınılmalı, soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanmamalıdır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, ihlale konu yayında, "Hem o borçlardan kurtulmak hem yem masrafını rahat karşılayabilmek için şimdi sütlerini 2021 için açıklandığı gibi 2 lira 80 kuruştan satmayı ve hâlâ alamadıkları 2020 desteklerini bekliyorlar.", "2021 Ocak ayındayız. Daha 2020'nin destekten hiç faydalanamadık. Şu anda hiç alamadık daha destekten. Ne süt desteği alabildik ne yem desteği ne hayvan desteği alabildik. Alamıyoruz." şeklinde ifadelerle, süt üreticilerinin 2020 yılına ilişkin desteklemeleri 2021 yılına girilmesine rağmen hiç alamadıklarının belirtildiği, oysa ki; Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, söz konusu üreticiye toplamda 28.465 TL bitkisel ve hayvansal üretime yönelik destekleme ödemesinin yapıldığı, ayrıca 2020 yılı Eylül ayı Süt Desteği kapsamında da 2.672 TL daha ödeme yapılacağının açıklandığı, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın resmî açıklaması dikkate alındığında haberde yer verilen röportajda üreticinin 2020 yılı desteklerinden hiç faydalanamadığı şeklindeki iddianın gerçeği yansıtmadığı, küçük bir araştırmayla doğrulanması mümkün olan bir konunun sadece röportaj yapılan kişinin beyanlarını baz alarak, resmi kurumlardan teyit edilmeden, habercilik meslek etiğinin gereği olan araştırma, doğrulama ilkelerinden ödün verilerek kamuoyunu yanlış yönlendirilebilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan, "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; ..." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “8 inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanunun diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Aralık 2020 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 73.948.847,05 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde iki oranı (%2) 1.478.977,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir. …” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP ve İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.
Toplantıya Ait Şerhler
Üst Kurulun 10.02.2021 tarih, 2021/06 sayılı toplantısında alınan 25 No.lu karara karşı oy yazısı.
Okan KONURALP Şerhidir.


