İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 12.04.2021 tarih ve 571 sayılı yazısına konu HALK TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 05.03.2021 tarihinde saat 18:00’da yayınladığı "İrfan Değirmenci ile Ana Haber" isimli haber programı yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;
HALK TV logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta, 05.03.2021 tarihinde saat 18:00’da canlı olarak yayınlanan sunuculuğunu İrfan Değirmenci'nin yaptığı "İrfan Değirmenci ile Ana Haber" isimli haber programında; "Banka Kredileri Birikti, Kirasını Ödeyemiyor" başlığıyla yer verilen haberde, “(...) 48 yaşındaki Güliz Meyveci'yi takdim edeceğim size. Hayata hep pozitif bakmaya çalışıyor. Ve gördüğü tedavi yüzünden dökülen saçları yeniden çıkınca saçlarını da rengârenk boyatmış. Bir parça desteğe ihtiyacı var. Kanser tedavisi sürüyor. Bu süreçte banka kredileri çekilmiş, kirasını ödeyememiş, kredileri ödeyememiş. Bin küsur lira para geçiyor eline bir tek yardım çağrısı var. Onu ekrana getirelim. - Çok çaresiz kaldım. Hâlâ daha çok çaresizim. ....- 48 yaşındaki Güliz Meyveci kansere yakalanmasının ardından işinden ayrılmak zorunda kaldı. 2019'da işinden ayrıldı ama o tarihten itibaren hem borçları birikti hem de yaşadığı evin kirası.....- Yardım için çalmadığı kapı kalmadı.- Aç yattığım zamanları biliyorum ben, aç, yani karnım guruldaya guruldaya uyuduğumu biliyorum ben.- Yardım istediği bir diğer yer de AKP'li Eyüpsultan Belediyesi'ydi. Ancak onun için de parti üyeliği istendi. - Üye olun dediler. O zaman yanınızda oluruz dediler. ....- Şimdi yardım yapmak için üyelik şartı koşanlar, umarım hayatınızda yardıma ihtiyaç duymazsınız onu söyleyeyim. Başka ne denir ki, bilmem ki, bilmem, bilmem.”
06.03.2021 tarihinde "Özlem Gürses ile Hafta Sonu Ana Haber" isimli ana haber bülteninde Güliz Meyveci ile ilgili "Yardım İstedim, Partiye Üye Ol Dediler" ve "İBB Devrede" başlıklarıyla yeni bir haber yapıldığı, söz konusu haberde Güliz Meyveci'nin iddiaları üzerine Eyüpsultan Belediye Başkanı Deniz Köken'in yaptığı açıklamalarda, dış seste “Meyveci'nin o iddialarına yanıt Eyüpsultan Belediye Başkanı Deniz Köken'den geldi. Halk TV'nin ulaştığı Belediye Başkanı Köken, iddiayı yalanladı. "Bir tas çorba için üyelik pazarlığı yapan hiçbir belediye yoktur." yanıtını verdi. Meyveci'nin kendilerine iki yıl önce başvurduğunu ve o tarihten sonra da kendisine yardım yapıldığını belirtti. Belediye Başkanı, iki yıldır iki öğün yemek yardımı yapıldığını ve birtakım ev eşyaları alındığını da söyledi. Meyveci ise Belediye Başkanı Köken'in sözlerini kabul etmedi. Yapılan yardımların yetersiz olduğunu söyledi. Haberimizin ardından da büyükşehir belediyesi yetkilileri Meyveci'yle irtibata geçti. Başvurusunun yeniden incelemeye alınacağı belirtildi.” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.
Gazeteciler seçtikleri haberleri topluma ileterek, bireylerin hem yakın çevrelerinde, hem de ulusal ve uluslararası düzeyde yaşanılan olaylar hakkında toplumun bilgi edinmesini sağlar. Toplumun bağımsız temsilcileri olarak isimlendirilen gazeteciler, toplum içindeki grupların kanaatlerini birbirlerine ileterek toplumsal iletişimin gerçekleşmesine yardımcı olurlar. Gerçeklerin değiştirilerek aktarılması, kişinin yanlış bilgilendirilmesine ve toplum içinde yanlış anlaşılmalara neden olabilir.
Demokrasinin en temel önceliklerinden biri halkın haber alma özgürlüğü olduğundan demokratik rejimlerde medya, kamuoyu oluşumunda hayati öneme sahip bir aktördür. Öyle ki; medyanın yasama, yürütme ve yargıdan sonra gelen dördüncü güç olduğu çoğu otorite tarafından kabul edilmektedir.
Bu açıdan bakıldığında medyanın gücü ne kadar fazlaysa medya mensuplarının sorumluluğunun da o ölçüde arttığını söylemek mümkündür. Muhakkak ki medya mensuplarının halka karşı sorumlulukları bulunan siyasi kişi veya kuruluşları eleştirme ve onların gerçekleştirdikleri eylemler hakkında kamuoyunu bilgilendirme hakkı bulunmaktadır. Ancak bu hak kullanılırken soruşturulması gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanmamalıdır.
Haber aktarımında doğruluk ve gerçeklik haberciler açısından hem hukuki hem de ahlaki zorunluluktur. Gerçek olmayan haber ve duyurular, mesleki etik değerlere ters düşen durumlardandır. Medya kuruluşlarının kamuoyunu aydınlatma, bilgilendirme görevi bilhassa kriz durumlarında hassasiyetle ve sorumlulukla ele alınmalıdır. Bir yayın sırasında yayına konu olan net ve doğru bilgilere erişim izleyici kitle nezdinde çok önemlidir. Kesinlikten uzak bilgilerle yapılan haberler, habere ve haberciye karşı güven kaybına neden olmaktadır. Haber unsurlarından ve ögelerinden en önemlisi doğruluk ve gerçekliktir. Haberci olay ve durumları haberleştirirken dürüstçe, gerçeğe uygun olarak haberini oluşturmalıdır. Haberin doğruluğu denildiğinde haberde verilen bilgilerin doğru olduğu, yanlış bilgilerin haberde yer almadığı anlaşılmalıdır. Bilindiği üzere bir program yayınlanmadan önce teknik hazırlık, stüdyo içerik hazırlığı vb. birçok ön denetimden geçmektedir. Sunucu tarafından böyle bir haberin meslek ilkeleri uyarınca teyit edilmeksizin yayınlanmaması gerekir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, ihlale konu programda, Güliz Meyveci isimli şahsın, kanser hastası olduğunun ve bu süreçte ekonomik sıkıntılar yaşadığının ifade edildiği, Eyüpsultan Belediyesi'nden maddi yardım istediğinin, ancak bunun karşılığında parti üyeliği talep edildiğinin ifade edildiği, oysa ki konunun muhatabı ilgili belediyenin yetkililerinden doğruluğunu teyit etme sorumluluğu olmasına rağmen bunu yaptığına dair izleyicilere herhangi bir bilgi verilmeden aktarıldığı, ayrıca konuyla ilgili olarak belediyenin açıklamaları ile haberde yer alan iddiaların neredeyse tamamen karşıt içeriklerde olmasının izleyici kitlesinin yanlış bilgi edinmesine yol açacağı, dolayısıyla bu konuda yapılan haberlerin habercilik meslek etiğinin gereği olan tarafsızlık, gerçeklik, araştırma ve doğrulama ilkelerinden ödün verilerek kamuoyunu yanlış yönlendirilebilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu nedenle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.
Bu itibarla;
6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan; "Tarafsızlık, gerçeklik ve doğruluk ilkelerini esas almak ve toplumda özgürce kanaat oluşumuna engel olmamak zorundadır; soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğundan emin olunmaksızın yayınlanamaz; haberin verilişinde abartılı ses ve görüntüye, doğal sesin dışında efekt ve müziğe yer verilemez; görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği ile ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının belirtilmesi zorunludur." ilkesinin ihlali nedeniyle,
6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,
a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, kuruluşa %2 oranında idari para cezası uygulanmasına,
Ancak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Şubat 2021 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 798.150,89 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, televizyon kuruluşları için idari para cezasının 10.000 (onbin) Türk Lirasından az olamayacağından, 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranına göre 28.238 (yirmisekizbinikiyüzotuzsekiz) Türk Lirası İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,
b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “(…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,
Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP ve İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.
Toplantıya Ait Şerhler
Üst Kurulun 14.04.2021 tarih, 2021/15 sayılı toplantısında alınan 19 no.lu karara karşı oy yazısı.
İlhan TAŞCI Şerhidir.


