İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığının 13.09.2022 tarih ve 1390 sayılı yazısına konu h halk logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşun 03.08.2022 tarihinde saat 11:00’da yayınladığı "Medya Mahallesi" adlı program yayınına ilişkin uzman raporu ile video görüntülerinin incelenmesi ve değerlendirilmesiyle yapılan görüşmeler sonucunda;

Bahse konu yayına ilişkin uzman raporunda ayrıntıları belirtildiği üzere; h halk logosuyla yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşta 03.08.2022 tarihinde saat 11:00’da yayınlanan, sunuculuğunu Ayşenur Arslan'ın yaptığı, gündeme ilişkin konuların değerlendirildiği "Medya Mahallesi" adlı programda, geçen diyaloglarda; “(...) Bakın Soylu geçenlerde aranıyor demiştim. Hatırlıyor musunuz başka bir vesile ile? (İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun üzerinde “ARANIYOR!” ifadesi yazılı siyah beyaz bir fotoğrafı ekrana getirilmiştir.) Hakikaten biz Soylu’yu sürekli böyle kameraların karşısında, işte en büyük işte kahraman pozu ile mi göreceğiz? Nerede Soylu? Susmaya devam edecek mi? Yahu bir adam önüne geleni tehdit ediyor. ..- Ya da şu var Ayşenur, hakikaten bilinçli olarak yol veriyorlar belki de. Bununla gündem değiştiriyorlar, bununla tehdit ediyorlar, bununla insanları sindiriyorlar, susturmaya çalışıyorlar. ..- Bırakın bunları konuşsunlar diyorlar, dana dili atsın da dana dilini konuşsunlar diyorlar. ...- Şimdi bakın, Süleyman Soylu’ya çağrıda bulunuyoruz ya. Süleyman Soylu Beyefendi zannetmeyin ki yağmur yağdığında ayağınıza çizmeleri çekip de bir yere gittiğinizde ve A Haber işte bilmem ne haber filan haber kanalı sizi böyle ah vermelere doyamadığında hakikaten görevinizi yapmış oluyorsunuz. ...- (İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun üzerinde “ARANIYOR!” ifadesi yazılı siyah beyaz bir fotoğrafı ekrana getirilmiştir.) Ya… Burada diyor bir şey söylersem diyor, terörist falan derler beni göz altına alırlar diyor. Ama işte o tehdit eden kişi göz altına alındı bırakıldı diyoruz, hayır göz altına bile alınmamış anlaşıldığı kadarıyla ifadeye davet edilmiş. Sabahın altısında, yedisinde evi basılan eski generaller, gazeteciler falan dururken. Herkes her şeyin farkında. Şimdi mesela Sezgin Baran Korkmaz nasıl kaçtı, yurt dışına. Neler yaşandı? İçişleri Bakanlığına gidip neredeyse bir orada kalıp, sonra hemen birdenbire yurt dışına çıkışı bir tesadüf müydü? Mesela Levent Göktaş son dönemin en çok konuşulan aslında bence yeterince konuşulmayan ismi. Bir takım onunda bağlantılı isimleri sabahın altısında operasyon yapılıyor, Levent Göktaş’ın evine yedi otuzda gidiliyor. Çoktan kaçmış ve yok, yok. Adil Öksüz gibi yok, Zekeriya Öz’ün kaçtığı gibi yok, işte yok. Bunların hepsine susacak, ben her ay Peker’den 10.000 Dolar alan siyasetçiyi açıklayım mı diyecek, açıklamayacak. Biz geçi onun kim olduğunu da öğreneceğiz. - Şimdi böyle bir İçişleri Bakanından söz ediyoruz. (İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun üzerinde “ARANIYOR!” ifadesi yazılı siyah beyaz bir fotoğrafı ekrana getirilmiştir.) O sigorta poliçeleri basıldıkça böyle gözleri ışıldayan Nebati gibi onun da böyle heyecanlar gark olan birisinden söz ediyoruz.- Keşke sigortacı kalsaymış. - Valla bilmiyorum. Arıyoruz kendisini çok arıyoruz. Umarız ortaya çıkar da bütün bunlara cevap verir. Belki de hatta bana kızar. Olur ya. Kızsın valla kızmasına da razıyım bir şeyler söylesin de...” şeklinde ifadelere yer verildiği görülmüştür.

Bilindiği üzere, demokrasinin en temel önceliklerinden biri halkın haber alma özgürlüğü olduğundan demokratik rejimlerde medya, kamuoyu oluşumunda hayati öneme sahip bir aktördür. Öyle ki, medyanın yasama, yürütme ve yargıdan sonra gelen dördüncü güç olduğu otorite tarafından kabul edilmektedir. Günümüzde medyanın gücünün artması ile medya mensuplarının sorumluluklarının da aynı ölçüde arttığı bir gerçektir. Medya mensuplarının kişi, kurum ve kuruluşları eleştirmesi; onların söz ve eylemleri hakkında kamuoyunu bilgilendirmesi tabii bir durumdur. Medyanın toplum üzerindeki büyük etkisi bir takım ahlaki sorumluluklarının doğmasına sebep olmuştur. Bu sorumlulukların bir kısmı kişilik haklarına saygılı olmayı kapsamaktadır. Medya mensuplarının kişi ve/veya kuruluşları eleştirme hakları bulunmaktadır. Ancak bu haklarını kullanırken kişi kurum veya kuruluşların haklarının gözetilmesi önem arz etmektedir.

Anayasa'nın "Genel esaslar" başlıklı birinci kısmında yer alan 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin demokratik bir hukuk devleti olduğu, İkinci Bölüm içerisinde, "Kişinin Hakları ve Ödevleri" başlığı altında düzenlenmiş olan 17. maddesinde ise herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu hükme bağlanmış, 26. maddesinde de herkesin, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olduğu, bu hürriyetin resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsayacağı, bu fıkra hükmünün radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel olmadığı, bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, cumhuriyetin temel nitelikleri ve devletin

ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabileceği hükmü bulunmaktadır.

5187 sayılı Basın Kanunu'nun 3.maddesinde, basının özgür olduğu, bu özgürlüğün; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içereceği, basın özgürlüğünün kullanılmasının ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlakının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası anlaşmalarla kanunlar arasında çatışma olması durumunda milletlerarası anlaşmaların iç hukukta doğrudan uygulanabilirliği açıkça anayasal güvence altına alınmış bulunduğundan iç hukukta doğrudan uygulanma kabiliyeti kazanan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin konuya ilişkin düzenlemelerinin de bu kapsamda irdelenmesi gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ifade özgürlüğüne ilişkin 10. maddesinde; "1. Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir. 2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir toplumda gerekli tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması, nizamın sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin açığa vurulmasının önlenmesi veya yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı merasime, koşullara, sınırlamalara veya yaptırımlara bağlanabilir." kuralı yer almaktadır.

AİHS ve AİHM'nin içtihatlarına göre, ülkelerin yetkili mercilerince ifade özgürlüğünün kullanımına getirilen müdahale şu üç koşulun hepsi birden yerine geldiği takdirde meşru olacaktır: Bunlardan birincisi, müdahalenin, yani sınırlama veya yaptırımın yasalarda öngörülmüş olması; ikincisi, müdahalenin Sözleşmenin metni yukarıda belirtilen 10. maddesinin 2. fıkrasında sayılan, çıkar veya değerlerden birini veya birkaçını korumaya yönelik olması; üçüncüsü müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olması koşullarıdır.

Bu konuda yargı yerince yapılacak irdelemelerde, ifade özgürlüğünün kullanımında yazılı, işitsel ve görsel yayınların demokratik ülkelerde gördüğü merkezi işlev göz önünde bulundurularak, ifade özgürlüğünün çatıştığı, korunan diğer değerler karşısındaki durumu ve yapılan sınırlamanın elde edilmek istenen amaçla orantılı olup olmadığı hususları değerlendirilecektir.

AİHM'nin Lingens Avusturya içtihadında da belirtildiği üzere, ifade özgürlüğü demokratik bir toplumun asli temellerinden olup toplumun ilerlemesinin ve her bireyin kendini geliştirmesinin temel koşullarından birini oluşturmaktadır. Basının görevi, kamu yararını ilgilendiren başka alanlarda olduğu gibi siyasi konularda da bilgi ve fikirleri açıklamaktır. Sadece basının bu tür bilgi ve fikirleri açıklama görevi yoktur, halkın da bunlara ulaşma hakkı vardır.

Buna karşın, AİHM'nin Tımes Newspapers Lımıted No1-2-Birleşik Krallık kararında belirtildiği üzere, Sözleşmenin 10.maddesi, basının halkın yararına olan ciddi meseleleri işlemesinin söz konusu olduğu durumlarda dahi hiçbir sınırlama içermeyen bir ifade özgürlüğünü güvenceye almaz. Bu maddenin 2. fıkrası uyarınca, basın ifade özgürlüğünü kullanırken görev ve sorumluluklarına uygun davranmak durumundadır. Bu görev ve sorumluluklar, görülmekte olan davada olduğu gibi basının yayımladığı haberlerin bireylerin şeref ve hakları üzerinde ağır etkiler yaratma riski taşıdığı durumlarda özellikle önem arz etmektedir. Diğer yandan Sözleşmenin 10.maddesinin gazetecilere sunduğu koruma, gerçeğe uygun ve sorumlu bir gazeteciliğin gerektirdiği ilkeleri gözeten, güvenilir haberler sunacak biçimde iyi niyetle hareket etme şartına bağlıdır. Yine AİHM'nin birçok kararında da kamu kurumları ve yayın kuruluşlarınca, kişiler hakkında yapılan yayınlarda masumiyet karinesinin ihlal edilmemesi ve bu ilkenin de sıkı bir şekilde korunması gerektiği vurgulanmıştır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, ihlale konu programda, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun, üzerinde “ARANIYOR” ifadesi yazılı siyah beyaz bir fotoğraf saat 11:35:07'de 22 saniye, 11:40:27'de 6 saniye ve 11:42:09'da 18 saniye süre ile toplamda üç kez ekrana getirilmiştir. Bilindiği üzere bir kişinin fotoğrafının üzerine “ARANIYOR!” ifadesinin yazılması, aranan suçluların bulunması için kamuoyuna duyuru yapılmasına yönelik bir uygulamadır. Aranan bir suçlu niteliği bulunmayan herhangi bir kişi için bu şekilde bir görsel kullanılmasının o kişi hakkında suçluymuş algısı oluşturacağı, dolayısıyla mezkur yayında; bu şekilde bir görsel kullanımının bir başka ifade ile insanların fotoğrafının üzerine “ARANIYOR!” yazmak suretiyle bu görseli ekrana getirmenin kişileri ve kurumları küçük düşürücü, suçlayıcı ve aşağılayıcı nitelikte olduğu, bilindiği üzere; demokratik bir hukuk devletinde kişi, kurum ve kuruluşların toplum nezdindeki saygınlığının korunması oldukça önem taşımaktadır. Medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yayınlarında kullanılan ifadelerin kişi, kurum ve kuruluşların itibarını zedeleyici, eleştiri sınırlarının ötesinde aşağılayıcı, küçük düşürücü, hakaret edici ve hedef gösterir nitelikte olmaması beklenmektedir. Yayın hizmetlerinin; kamusal sorumluluk anlayışına uygun olarak sunulması ve Basın Meslek İlkeleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiği halde, söz konusu yayında, kişiyi suçlayıcı, aşağılayıcı ve küçük düşürücü nitelikte ifadeler kullanıldığı kanaatine varılmıştır.

Bu nedenlerle mezkur yayında, 6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinin ihlal edildiği sabit görülmüştür.

Bu itibarla;

6112 sayılı Kanun’un 8'inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan; ".., kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez." ilkesinin ihlali nedeniyle,

6112 sayılı Kanun'un 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “8’inci maddenin birinci fıkrasının diğer bentleri ile ikinci ve üçüncü fıkralarında ve bu Kanun’un diğer maddelerinde belirlenen ilke, yükümlülük veya yasaklara aykırı yayın yapan ve/veya bu Kanun hükümleri kapsamında Üst Kurul tarafından belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmeyen medya hizmet sağlayıcıya ihlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden yüzde üçüne kadar idari para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.” hükmü uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği,

a) İhlalin ağırlığı, yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği tarihi itibariyle kuruluşun Temmuz 2022 ayına ait ticari iletişim gelir beyanının 3.800.800,30 Türk Lirası olduğu değerlendirilerek, yüzde üç oranı (%3) 114.024,00 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

b) 6112 sayılı Kanun'un 32’inci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “(…) 8’inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentleri dışındaki bentlerini, aynı maddenin ikinci fıkrasını ve bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenleyen hükümlerinden herhangi birini yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde yirmiden fazla ihlal eden medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayını beş güne kadar durdurulur. Bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının beş günden on güne kadar durdurulmasına; ihlalin ikinci tekrarı halinde ise yayın lisansının iptaline karar verilir.” hükmü uyarınca işlem tesis edileceği hususunun yapılacak tebligatta bildirilmesine,

Üst Kurul Üyesi Okan KONURALP ve İlhan TAŞCI’nın karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.